.jpg "ضوابط طراحی نمای ساختمان در تهران")
مقدمه: چالش نمای ساختمان در شهرنشینی مدرن
به نقل از پایگاه اطلاع رسانی شهرسازی و معماری، بررسیهای آماری نشان میدهد که سالانه ۵۰ میلیون نفر به جمعیت شهرنشین کشورهای در حال توسعه افزوده میشود. در ایران نیز پدیده شهرنشینی طی دهههای گذشته با شتاب فزایندهای گسترش یافته و این روند همچنان ادامه دارد.
رشد سریع جمعیت و گرایش به شهرنشینی، تقاضای فزایندهای برای مسکن ایجاد کرده که این موضوع مشکلات متعددی در زمینه توسعه شهری به وجود آورده است. ناتوانی در پاسخگویی مطلوب به این نیاز، وضعیتی نامناسب به صورت بیمسکنی، بدمسکنی و تنگمسکنی برای بسیاری از اقشار جامعه به همراه داشته است.
مسکن به عنوان یکی از نیازهای نخستین بشر، همواره سوالی اساسی بوده است. با این حال، در برنامهریزیهای ملی، به مسکن اغلب نه به عنوان محلی برای آسایش ساکنان، بلکه صرفاً به عنوان یک مشکل اقتصادی نگریسته شده است.
سازندگان مسکن آزاد، به دلیل تمایل به فروش سریع و بازگشت سرمایه، سعی در متمایز کردن بنای خود دارند که این امر یکی از دلایل اصلی ناهماهنگی نماهای شهری است. در مقابل، در مسکن تعاونی شرایط نامناسبتری حاکم است؛ به دلیل وضعیت مالی ضعیف سازندگان و عدم تمایل مالکان به فروش، ساختمانها گاهی بدون نماسازی یا با کمترین هزینه و طراحی رها میشوند. البته در سالهای اخیر در تهران این مشکل کمتر دیده میشود، اما در سایر شهرها همچنان وجود دارد.
چگونه به موضوع نما در معماری بیندیشیم؟
نما در لغت به معنای صورت ظاهری هر چیز و منظره خارجی یک بنا است. در سالهای اخیر با اهمیت یافتن فضاهای عمومی، نما نیز جایگاه ویژهای پیدا کرده است. نما، فضای خصوصی درون ساختمان را از فضای عمومی بیرون جدا میکند و نشاندهنده موقعیت فرهنگی سازندگان، نظم طرح و ذوق طراح و مالک است. نمای ساختمان، به ویژه بخشهایی که به سمت بافت شهری باز میشوند، جنبهای عمومی دارند و هویت ساکنان را در منظر شهری به نمایش میگذارند.
ضوابط طراحی نمای ساختمان در تهران
معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران، ضوابطی را با هدف جلوگیری از آشفتگی نمای شهری به مناطق ۲۲ گانه ابلاغ کرده است. این مقررات به عنوان ضوابط عمومی طراحی نمای ساختمان در تهران شناخته میشوند. علاوه بر این، هر منطقه نیز ممکن است ضوابط اختصاصی خود را داشته باشد. این ضوابط که در سه سطح «الزام»، «توصیه» و «پرهیز» تنظیم شدهاند، باید از مرحله صدور جواز تا اجرای نما و اخذ پایانکار مورد توجه قرار گیرند.
فرم، مصالح و رنگ
۱. الزامات
- ضرورت استفاده از مصالح مرغوب و مقاوم در برابر فرسایش و آلودگی.
- ضرورت هماهنگی رنگ غالب نما با رنگ ابنیه مجاور.
- ضرورت تأیید طرح نمای ساختمانهای نبش گذرهای اصلی و پوشاندن درز انقطاع با مصالح متناسب.
۲. توصیهها
- پرهیز از بهکارگیری رنگهای متعدد در سطح غالب نما.
- استفاده از مصالح قابل شستشو در طبقه همکف برای حفظ زیبایی.
- توصیه به استفاده از آجر بندکشی شده، سیمان شسته یا آبساب، سنگ یا ترکیبی از این مصالح.
- بهرهگیری از مصالح بومآورد و ارزشهای معماری ایرانی در طراحی.
۳. موارد پرهیز
- عدم استفاده از نماهای تمام شیشهای (بیش از ۶۰ درصد سطح) یا تمام فلزی.
- عدم استفاده از رنگهای نامتعارف یا تند در نمای ساختمان.
- پرهیز از بهکارگیری مصالح متعدد (حداکثر چهار نوع).
- عدم استفاده از فرمهای نامتعارف و نامأنوس مانند مجسمه در نما.
- عدم استفاده از مصالح برنده یا شکننده در طبقات همکف و اول که در معرض تماس هستند.
بام بنا
۱. الزامات
- ضرورت هماهنگی خط پیشانی ساختمان با ساختمانهای همجوار (در صورت واجد ارزش بودن).
- ضرورت هماهنگی فرم و شکل غالب بام با ویژگیهای معماری بومی.
- ضرورت پیشبینی تدابیری مانند آبچکان برای جلوگیری از ریزش آب روی نما.
۲. توصیهها
- استفاده از پوشش گیاهی در بام (روف گاردن) با رعایت نکات ایمنی.
- هماهنگی کفسازی بام با املاک همجوار در صورت ارزشمند بودن.
۳. موارد پرهیز
- ممنوعیت تعبیه عناصر تأسیساتی مانند دودکش در بام به صورتی که از معابر قابل رؤیت باشد.
- عدم تجاوز پیشآمدگی و تراز بام از ساختمانهای همجوار (در صورت ارزشمند بودن).
پیشآمدگی و بازشوها
۱. الزامات
- ضرورت طراحی خوانا و متناسب فضای ورودی ساختمان با سایر اجزای نما.
- ضرورت پیشبینی قرنیز برای کف پنجرهها جهت جلوگیری از ایجاد لکه روی نما.
۲. توصیهها
- عقبنشینی ورودی پیاده و سواره از حد مالکیت به میزان حداقل ۱.۵ متر.
- پیشبینی فضایی برای خشک کردن لباس خارج از دید عموم.
- هماهنگی خطوط تراز، پیشآمدگیها و بازشوها با نمای ساختمان مجاور.
- هماهنگی ابعاد و اشکال بازشوها با یکدیگر و با پلاکهای همجوار.
۳. موارد پرهیز
- ممنوعیت ایجاد هرگونه اختلاف سطح یا پله در تراز زمین در محدوده نما.
- ممنوعیت ایجاد هرگونه پیشآمدگی فضای ورودی در معبر عمومی.
- ممنوعیت پیشآمدگی عناصری چون لبه پنجره و قابسازی بیش از ۱۰ سانتیمتر در معبر عمومی.
- عدم استفاده از بازشوها با اشکال هندسی متفاوت و نامأنوس در نما.
الحاقات
۱. الزامات
- ضرورت طراحی و نصب تمامی عناصر تأسیساتی (مکانیکی و الکتریکی) در مکانهایی که از معابر عمومی دیده نشوند.
۲. توصیهها
- استفاده از جاگلی و بام سبز در لبه بالکنها یا کنار پنجرهها با رعایت اصول ایمنی.
- هماهنگی شکل تابلوها در نمای تمامی ساختمانها.
۳. موارد پرهیز
- ممنوعیت طراحی و اجرای تجهیزات تأسیساتی به طور نمایان در نماهای اصلی و جانبی.
- عدم درج هرگونه نوشته اضافی بر روی نما، مازاد بر نقشه مصوب.
- ممنوعیت نصب تابلو خارج از جایگاه پیشبینی شده در طراحی نما.
- عدم استفاده از علائم و نمادهایی که با عرف جامعه مغایرت دارد.
دانلود مقاله درباره طراحی نمای ساختمان
تحریریه معماری آرل
منبع: facade-interior
📁 لیست فایلهای دانلودی این مطلب:
