ثبت جهانی شهر تاریخی یزد در یونسکو
در چهل و یکمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو که به میزبانی شهر کراکوف لهستان برگزار شد، یک اتفاق بزرگ برای ایران رقم خورد. پس از گذشت ۹ سال از قرار گرفتن پروندهی این شهر تاریخی در فهرست میراث موقت جهانی، سرانجام در تاریخ ۱۸ تیر، «شهر تاریخی یزد» به عنوان یکی از نخستین شهرهای خشتی دنیا، به طور رسمی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
چالشها و نگرانیها در مسیر ثبت جهانی
هرچند پیش از آغاز این اجلاس، نگرانیهایی درباره ایراداتی که یونسکو نسبت به برخی ساختوسازها در بافت تاریخی یزد گرفته بود، وجود داشت. محمدحسن طالبیان، معاون وقت میراث فرهنگی، به اعضای کمیته تصمیمگیری در یونسکو گفته بود: “در مذاکره با سازمان نظام مهندسی کشور و وزارت راه و شهرسازی از آنها خواسته شده با تدوین دستورالعمل ویژه مهندسی خشت که در حال انجام است، اجازه ساخت بناهای خشتی توسط ساکنان یزد صادر شود.”
این نگرانیها به ساختوسازهای غیراصولی سالهای گذشته بازمیگشت که به معضلی جدی برای ثبت جهانی یزد تبدیل شده بودند. ایکوموس (کمیته بناها و محوطههای تاریخی یونسکو)، اصلیترین مانع را ساختمانهای بتنی و غیرخشتی اعلام کرده بود که بیشتر در محله زرتشتیان یزد ساخته شده است. این موضوع نشان میداد که شهر تاریخی یزد نیازمند مدیریت یکپارچه، برنامهریزی گسترده شهری و تجدیدنظر در ضوابط ساخت و ساز است.
اهمیت ثبت یزد به عنوان اولین شهر ایرانی در فهرست یونسکو
تا پیش از این، ۲۱ بنا، محوطه و میراث طبیعی از ایران مانند پاسارگاد، پرسپولیس، میدان امام اصفهان و کویر لوت در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده بود، اما یزد اولین شهری از ایران است که به این فهرست راه پیدا میکند و به عنوان بیست و دومین اثر ثبت شده از ایران شناخته میشود.
ثبت آثار تاریخی و فرهنگی برای کشورها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هم بر رونق گردشگری اثر میگذارد و هم در صورت بروز حوادثی مانند زلزله، جامعه جهانی به طور مؤثرتری برای کمک و حفاظت از اثر پیشقدم میشود.
جالب است بدانید که در فهرست پیشنهادی اولیه، پیشنهاد شده بود که ثبت شهر تاریخی یزد امسال نیز رد شود، اما مذاکرات و اسناد ارائه شده از سوی هیئت ایرانی، نظر نمایندگان کشورها را تغییر داد و این افتخار بزرگ را برای ایران به ارمغان آورد.
تحریریه معماری آرل
منابع: isna, bbc
