معماری باروک: هنر احساس و حرکت

مترجم: نیلوفر محتاط

باروک در معنی اصلی خود عبارتست از نامنظم، مروارید ناصاف و پرپیچ و تاب و یا غیر عادی. باروک نوعی هنر است که در آن قواعد تناسب رعایت نمی‌شود و همه چیز بنا به حواس هنرمند نمایانده می‌شود. این سبک هنری دارای روحی از حرکت و جنبش است و نقطه مقابل سکون کلاسیک است. هنرمندان در باروک بر خلاف دوران کلاسیک با احساس خود حرکت می‌کردند و احساس را مقدم بر عقل می‌دانستند. معماری باروک از ایتالیا شروع شد و قسمت اعظم اروپا را هم به زیر پوشش خود درآورد و تقریباً از اوایل قرن ۱۷ تا اواسط قرن ۱۸ در بیشتر کشورهای لاتین گسترش یافت. از نظر منتقدین قرن نوزدهم معماری باروک عبارت است از معماری کلاسیک منحط و بی‌ساختار. معماری باروک دارای تزئینات نمایشی زیاد و عجیب و غریب است. ویژگی های معماری باروک عبارتند از: ساختن فضاهای منحنی، استفاده ی فراوان از تزیینات در معماری، استفاده از اشکال اغراق آمیز، پرهیز از خطوط مستقیم، ایجاد یکچارچگی کامل در فضا، تعبیه ی فضای کلی در مرکز و منظم کردن سایر فضاها به سمت آن.

ورود و شکوفایی سبک باروک در آلمان

سبک باروک پس از جنگهای مذهبی سی ساله در آلمان و دیرتر از بقیه ی مناطق اروپا شروع شد. این سبک در شهرهای جنوبی کشور آلمان رواج بیشتری داشت. معماری باروک آلمان در بناهای سلطنتی و حکومتی تحت تاثیر باروک ایتالیا بود. می توان از Balthasar Neumann به عنوان بهترین معمار دوره ی باروک در آلمان نام برد. بنای Schloss Bruchsal بی شک یکی از شاهکارهای معماری کشور آلمان است که توسط این معمار طراحی شد. از دیگر بناهایی که توسط این معمار طراحی شدند می توان به کلیسای Vierzehnheiligen اشاره کرد. بهره گیری فراوان از نور طبیعی، استفاده از هندسه ی موجدار و دوار و عدم استفاده از خطوط مستقیم از ویژگی های معماری این کلیساست. در معماری کلیساهای آلمان در دوره ی باروک بر خلاف کلیساهای باروک ایتالیا، برج های کلیسا حفظ شدند.

شاهکارهای معماری باروک آلمان

کلیسای Vierzehnheiligen

بنای Schloss Bruchsal

از ساختمانهای دیگری که با سبک باروک در آلمان ساخته شده اند می توان به کاخ Zwinger اشاره کرد که توسط Matthäus Daniel Pöppelmann بین سالهای 1709 تا 1728 در شهر Dresden ساخته شد.کلیسای Frauenkirche نیز با همین سبک و در همین شهر ساخت شد.

کاخ Zwinger

کلیسای Frauenkirche

تعامل معماری، نقاشی و مجسمه سازی ویژگی اصلی معماری باروک است. در آلمان معماری کاخ Würzburg به وضوح نشان دهنده ی این ویژگی سبک باروک می باشد. ساخت این ساختمان در سال 1720 آغاز شد. از سال 1751 تا 1753 نیز نقاشی هایی بر روی دیوار پله های داخل این بنا توسط Giovanni Battista Tiepolo کشیده شد.

کاخ Würzburg

نقاشی های داخلکاخ Würzburg

کاخ مشهور دیگری که در دوره ی باروک که در شهر برلین ساخته شد، کاخ Charlottenburg است. سبک باروک آلمان بر معماری روسیه و هلند نیز تاثیر گذاشت و بناهایی در این دو کشور با این سبک ساخته شدند.

کاخ Charlottenburg

گذار به روکوکو: ظرافت در برابر شکوه

در اواخر دوره ی باروک، سبک روکوکو به راه افتاد. این سبک در ادامه باروک و در واقع به عنوان واکنشی علیه شکوه و جلال افراطی آن در کاخ‌ها پدید آمد. از ویژگی های سبک روکوکو در معماری می توان به استفاده ی وافر از خطوط منحنی و اشکال صدفی در تزیینات، استفاده از رنگ ها و تزیینات درخشان در دکوراسیون داخلی، ساخت خانه های شهری کوچک و راحتتر از کاخ و استفاده از تزیینات و ریزه کاری های فراوان اشاره کرد. کاخ های Augustusburg ،Sanssouci و Schloss Weißenstein در آلمان با سبک روکوکو ساخته شدند.