چرا شهرهای ما برای کودکان جذاب نیستند؟
امروزه بسیاری، تکنولوژی را مقصر اصلی کمتحرکی کودکان و دوری آنها از فضای باز میدانند. اما اگر منصفانه نگاه کنیم، یکی از دلایل کلیدی که کمتر به آن پرداخته شده، ضعف در طراحی شهری و نبود فضاهای «دوستدار کودک» است. اگرچه ساختن شهری ایدهآل برای کودکان چالشهای خود را دارد، اما گاهی با تغییراتی کوچک میتوان محیط شهری را برایشان بسیار دلپذیرتر کرد.
بیش از یک میلیارد کودک در شهرهای جهان در حال رشد هستند و این آمار رو به افزایش است. با وجود اینکه نزدیک به دو دهه از راهاندازی طرح «شهر دوستدار کودک» توسط یونیسف و سازمان ملل میگذرد و سیاستهای متعددی تدوین شده، هنوز چالشهای فراوانی پیش روی ماست. چگونه میتوان این سیاستها را به زندگی روزمره کودکان و خانوادهها گره زد و چگونه میتوان از انرژی و خلاقیت خود کودکان برای بهبود شهرها بهره برد؟
جالب است بدانید در بسیاری از موارد، خود کودکان راهحلهای شگفتانگیزی ارائه میدهند. ما اغلب فراموش میکنیم که کوچکترین و آسیبپذیرترین کاربران شهرها، کودکان هستند.
همانطور که انریکه پنالوسا، شهردار سابق بوگوتا، میگوید: «کودکان یک شاخص کلیدی هستند. اگر بتوانیم شهری موفق برای کودکان بسازیم، شهری موفق برای همگان خواهیم داشت.»
در ادامه ۱۲ ایده و پیشنهاد عملی برای تبدیل شهرها به محیطی جذابتر برای کودکان ارائه میشود. این فهرست جامع نیست، اما نقطه شروعی عالی برای این گفتوگوست.
۱- خیابان به عنوان زمین بازی
گاهی برای خلق یک حس مکان دلنشین، تنها کافی است یک تاب از درختی آویزان شود. این حرکت ساده و کمهزینه، کودکان را به توقف، بازی و استفاده از تمام فضای خیابان به عنوان زمین بازی تشویق میکند. برای مثال، یک تاب ساده در خیابان “ایروینگ” سانفرانسیسکو، به سرعت به نقطه عطفی در گشتوگذار یک خانواده تبدیل شد.
۲- فضایی برای اسکوتر و دوچرخهسواری
بسیاری از کودکان اولین طعم استقلال را با دوچرخه، اسکوتر یا اسکیت تجربه میکنند. متأسفانه فضاهای امن برای این فعالیتها اغلب به پارکها یا خیابانهای خلوت مسکونی محدود شده است. شهرهای ایدهآل، مسیرهای امن دوچرخهسواری را در خیابانهای اصلی و پرتردد فراهم میکنند تا خانوادهها بتوانند با خیال راحت در کنار هم زندگی، خرید و تفریح کنند.
۳- پارکلتهای جذاب و در دسترس
«پارکلت»ها راهحلی هوشمندانه برای تبدیل فضای پارک خودرو به یک فضای عمومی کوچک و مشترک هستند. مهم است که این فضاها برای تمام گروههای سنی طراحی شوند. برای مثال، یک پارکلت در خیابان “اسپرینگ” لسآنجلس، با نیمکتهای عمومی، دوچرخههای ثابت و فوتبال دستی، به فضایی جذاب برای همه تبدیل شده است.
۴- خطوط عابر پیاده فراوان و جذاب
در بسیاری از خیابانها، خطوط عابر پیاده تنها در تقاطعهای اصلی وجود دارند که عبور از خیابان را برای کودکان سخت و خطرناک میکند. ایجاد خطوط عابر پیاده رنگارنگ و جذاب، مانند نمونهای در “مونت رویال” مونترآل، نهتنها عبور را ایمن و مفرح میکند، بلکه رانندگان را نیز به کاهش سرعت و توجه بیشتر وادار میسازد.
۵- آلات موسیقی اشتراکی
قرار دادن سازهای موسیقی مانند پیانو در فضاهای عمومی، میتواند به سرعت میدانهای شهری را به صحنههای کنسرت بداهه تبدیل کند. این کار شهروندان را گرد هم میآورد و فضایی شاد و تعاملی برای خانوادهها ایجاد میکند که نمیتوان به سادگی از کنار آن عبور کرد.
۶- فعال کردن کوچههای تاریک
کوچهها فضاهای فراموششدهای هستند که با کمی خلاقیت و هزینه اندک، میتوانند به مکانهایی زنده و پویا تبدیل شوند. رنگآمیزی دیوارهای یک کوچه در ونکوور، آن را به فضایی امن و جذاب برای گردهمایی کودکان و بزرگسالان تبدیل کرده است.
۷- هنر خیابانی مفهومی
هنر خیابانی اگر هوشمندانه و مفهومی اجرا شود، میتواند علاوه بر زیباسازی شهر، خیال و تفکر را در شهروندان، بهویژه کودکان، برانگیزد. پروژههایی مانند نوشتن شعر بر روی دیوارهای شهر، خانوادهها را تشویق میکند تا با قدم زدن یا دوچرخهسواری، شهر را برای یافتن آثار جدید کاوش کنند.
۸- بازنگری در پارکینگهای مسطح
پارکینگهای بزرگ و مسطح، سرزندگی را از محلهها میگیرند. اما میتوان آنها را بازآفرینی کرد. یک پارکینگ بانکی در “لانگ بیچ” با رنگآمیزی، نصب پارکینگ دوچرخه، فضایی برای بازی و چند صندلی، به یک پلازای شهری کوچک و سرزنده تبدیل شده است.
۹- ترویج غذا خوردن در پیادهرو
غذا خوردن یک فعالیت اجتماعی است، اما ما به طور فزایندهای آن را در فضاهای بسته انجام میدهیم. قرار دادن میز و صندلی در پیادهروها توسط کافهها و فروشگاهها، خانوادهها را تشویق میکند تا برای صرف غذا توقف کرده و با همسایگان خود تعامل داشته باشند.
۱۰- دسترسی به آب
کودکان عاشق آببازی هستند. استخرهای کمعمق، آبپاشها و فوارهها در فضاهای عمومی، بهویژه در روزهای گرم تابستان، بهترین مکان برای تجمع و بازی خانوادهها هستند. “گراند پارک” لسآنجلس نمونهای عالی از ایجاد یک فضای سبز و آبی شگفتانگیز در قلب شهر است.
۱۱- اندکی حس شیطنت و هیجان
خاطرهانگیزترین لحظات برای یک کودک، اغلب با حس شیطنت و بازی گره خورده است. طراحان شهری میتوانند با نگاهی از دید کودکان، فرصتهای بازی را در همهجا ایجاد کنند. برای مثال، پلههایی در سانفرانسیسکو که مانند کلاویههای پیانو عمل میکنند و با هر قدم صدایی تولید میکنند، میتوانند کودکان را برای ساعتها سرگرم و فعال نگه دارند.
۱۲- رام کردن ترافیک شهری
هر اقدامی که به کاهش سرعت خودروها و افزایش هوشیاری رانندگان منجر شود، خیابانها را برای کودکان امنتر میکند. راهکارهایی مانند باریک کردن مسیرها، کاهش سرعت مجاز و افزایش تابلوهای ایست، به کودکان این حس امنیت را میدهد که بتوانند با خیال راحت مقابل خانههایشان بازی کنند.
تحریریه معماری آرل
نویسنده: کریس برونتلت
برگردان: سحر پشتکوه
منبع: فصلنامه همشهری معماری
