ویلای جانِ جا برای زوج جوانی طراحی شده که خانه را محل سکونت دائمی و بخشی از فعالیت حرفهای خود میخواستند. تیم گروپ در بازسازی این ویلای واقع در مهرشهر، فضای کار را در بخش الحاقی حیاط جنوبی قرار داده و حرکت در خانه را پیرامون یک محور مرکزی سامان داده است.
مشخصات پروژه بازسازی ویلای جانِ جا
نام پروژه: ویلای جانِ جا (Jan-E Ja Villa)
طراح: تیم گروپ (Team Group)
معمار مسئول: داوود صلواتی
تیم طراحی: حسین محمدپور، نازلی آذرخش، مهسا آقاحاصل و حامد علیعسگری
موقعیت: مهرشهر، استان البرز، ایران
نوع پروژه: بازسازی و طراحی داخلی ویلای مسکونی
وضعیت: تکمیل پروژه در منابع بررسیشده تأیید نشده است
کاربران: زوجی جوان با نیاز همزمان به فضای سکونت و کار
عناصر شاخص: محور مرکزی، فضای کار در الحاق جنوبی و تیغههای مایل نما
خانهای برای دو برنامه روزانه
مسئله جانِ جا تنها نوسازی ظاهر یک ویلای موجود نیست. ساکنان میخواستند زندگی روزمره و کار حرفهای را در یک مکان ادامه دهند، بیآنکه مرز این دو کاملاً از میان برود. فضای کار در بخش الحاقی حیاط جنوبی پیشبینی شده است؛ تصمیمی که آن را به خانه متصل نگه میدارد، اما از اتاقهای خصوصی فاصله میدهد.
در مدارک منتشرشده، چگونگی دسترسی مستقل به فضای کار، کنترل صدا و میزان ارتباط آن با محوطه روشن نیست. این جزئیات تعیین میکنند که بخش حرفهای واقعاً بتواند بدون برهمزدن آرامش خانه فعالیت کند.
محور مرکزی و تغییر تدریجی حریم
یک مسیر روشن در هسته مرکزی، استخوانبندی حرکت در خانه را میسازد. این مسیر در انتهای خود میچرخد و به طبقه بالا میرسد؛ بنابراین ارتباط عمودی به ادامه همان محور تبدیل میشود و مانند جزئی جدا از پلان عمل نمیکند.
فضاها در امتداد این مسیر از نیمهخصوصی به خصوصی تغییر میکنند. بخشهای عمومی روشنترند و با نزدیکشدن به فضاهای شخصی، نور کنترلشدهتر میشود. در اینجا نور تنها برای ایجاد جلوه بصری به کار نرفته و به خواندن مرز حریمها نیز کمک میکند.
قوسها و دیوارهای لایهلایه در تصاویر، مسیر را هدایت میکنند و بدون بستن کامل دید، میان بخشهای مختلف فاصله میسازند. این پیوستگی به حرکت خانه شکل میدهد؛ هرچند برای سنجش کارایی آن باید پلان مبلمان، عرض مسیرها و نحوه استفاده از سطوح منحنی نیز در دسترس باشد.
تیغههای ۴۵ درجه و کنترل دید همسایگان
در نمای ویلا، تیغههایی با زاویه تقریبی ۴۵ درجه نسبت به محورهای اصلی قرار گرفتهاند. نقش آنها محدودکردن دید ساختمانهای مجاور و حفظ ارتباط کنترلشده خانه با بیرون است. زاویه تیغهها سبب میشود نما هنگام حرکت در محوطه ثابت دیده نشود و نسبت سطوح باز و بسته تغییر کند.
این راهحل زمانی موفق است که میان حریم، نور روز و میدان دید ساکنان تعادل برقرار کند. افزایش عمق یا تراکم تیغهها میتواند اشراف را کاهش دهد، اما ممکن است نور طبیعی و دید از داخل را نیز محدود کند. تصاویر طرح، ایده را نشان میدهند؛ ارزیابی عملکرد آن به جهت جغرافیایی نما، فاصله همسایگان و مطالعه سایهاندازی نیاز دارد.
مهمترین تصمیم جانِ جا، پیوند برنامه سکونت و کار با سازمان فضایی خانه است. بخش حرفهای در الحاق جنوبی جای گرفته، محور مرکزی مسیر روزانه را مشخص میکند و تیغههای نما به مسئله واقعی حریم در بافت ویلایی مهرشهر پاسخ میدهند. به همین دلیل، عناصر منحنی و مایل را نباید فقط زبان ظاهری پروژه دانست.
در مقابل، دیوارهای منحنی و لایههای متعدد میتوانند چیدمان مبلمان، ساخت کمد و استفاده از گوشههای فضا را دشوار کنند. ارزش این هندسه زمانی روشن میشود که علاوه بر تصاویر، در پلان مبلمان و جزئیات اجرایی نیز کارایی خود را نشان دهد.
جمعبندی
طرح بازسازی ویلای جانِ جا نشان میدهد که یک ایده معماری زمانی ارزش تحریریهای پیدا میکند که هم به محدودیتهای واقعی پروژه پاسخ دهد و هم تجربه روشنتری برای استفادهکننده بسازد. در این پروژه، تصمیمهای مربوط به فرم، حرکت، نور و مصالح از موضوع اصلی جدا نیستند و در کنار هم خوانده میشوند.
منبع: Designboom
