زندگینامه نادر خلیلی، معمار و فیلسوف ایرانی
نادر خلیلی، از برجستهترین معماران ایرانی-آمریکایی، در سال ۱۳۱۵ در تهران متولد شد. شرایط خاص زندگی، او را به سمت پرورش رویاها و ساختن آیندهای متفاوت سوق داد. او فلسفه زندگی خود را اینگونه توصیف میکند: “در میانۀ زندگی، دست از مسابقۀ با دیگران برداشتم، به رویاهای خود پرداختم و به آرامی در مسیر زندگی گام برداشتم. رویای من عبارت از ساخت خانهای ساده بود که با دست خالی و مصالح سادۀ موجود در این جهان: از عناصر برگرفته از زمین، آب، هوا و آتش ساخته شده باشد. برای ساخت چنین سرپناهی، آن را در محل، ساخته و آماده میسازیم، مانند صخرهای بزرگ و تو خالی.”
تلفیق سبک معماری وی با علاقه توصیفناپذیرش به شعر و عرفان سبب شد تا به نام “معمار و فیلسوف” خوانده شود. او که عمیقاً تحت تأثیر افکار جلالالدین رومی بود، از خاک به عنوان عنصر اصلی طراحیهایش الهام گرفت و امیدوار بود از طریق “معماریِ خاک” به مسائل مهمی چون تأمین سرپناه برای پناهندگان، فاجعهدیدگان و نیازمندان جهان پاسخ دهد.
نادر خلیلی در سال ۱۳۸۷ به دلیل نارسایی قلبی در لسآنجلس چشم از جهان فروبست.
افتخارات و جوایز نادر خلیلی
جایزه معماری آقاخان
یکی از برجستهترین افتخارات نادر خلیلی، دریافت جایزه معتبر آقاخان بود. این جایزه که هر سه سال یکبار به پروژههایی با تأثیر ویژه در جهان اسلام اهدا میشود، یکی از مشهورترین جوایز معماری جهان است. جایزه ۵۰۰ هزار دلاری بنیاد آقاخان میان تمام افرادی که در پیشبرد پروژه نقش داشتهاند، از معمار تا استادکار، تقسیم میشود.
خلیلی در این باره میگوید: “در اصل این جایزه نیز تأییدی است بر راهی که ۳۰ سال است آن را تعقیب میکنم؛ من پیش از این نیز جایزه انستیتو معماران ایالات متحده و تقدیرنامه سازمان ملل را نیز دریافت کردهام و جایزه آقاخان نیز در ادامه کارم به لحاظ اینکه مؤید بر درست بودن اندیشه است و در عین حال در همهجا نام ایران و معماری ایران برده میشود، ارزشمند است.”
آثار برجسته: سیستم خانهسازی ابرخشت (Superadobe)
یکی از مهمترین دستاوردهای نادر خلیلی، ابداع سیستم خانهسازی با “ابرخشت” (Superadobe) است.
ابرخشت نام سازههایی است که از کیسههایی به عرض ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر و به طول دلخواه تولید شده و با سیمهای خاردار به یکدیگر متصل و محکم میشوند. این روش ویژگیهای منحصربهفردی دارد.
ویژگیهای سازههای ابرخشت:
- مقاومت بالای حرارتی
- سرعت اجرای بالا
- سهولت در ساخت و عدم نیاز به تکنولوژی پیچیده
- کاربرد بهعنوان سازههای اضطراری پس از سانحه (مناطق جنگزده و زلزلهزده)
- مقاومت بالا در برابر زلزله و تکانشهای شدید
