معماری سیال: تعریفی نوین برای هزاره سوم
مارکوس نواک، از پیشگامان معماری دیجیتال، مفهوم «معماری سیال» را اینگونه توصیف میکند: «معماری سیال در فضای سایبر، یک معماری فاقد ماده است. نوعی از معماری که با عناصر انتزاعیاش مدام در حال تغییر بوده و به موسیقی گرایش دارد.» نواک که در زمینه طراحی محیطهای هوشمند با استفاده از تکنیکهای الگوریتمی فعالیت میکند، این سبک را راهی برای خلق پایداری در دل ناپایداری میداند؛ ایدهای که نقطه عطفی برای این جنبش معماری محسوب میشود.
ماهیت و اصول کلیدی معماری سیال
معماری سیال، شکلی از معماری است که فرم و کالبد آن به طور مستقیم به مخاطب و کاربر وابسته است؛ فضایی که میتواند برای استقبال شما گشوده و یا برای دفاع از حریم، بسته شود. در این پارادایم، شاهد تولد فضاهای جدیدی هستیم که در گذشته وجود نداشتند. پارامتر اصلی در این رویکرد، اصل «سیالیت» است که خود بر پایه «ارتباطات» بنا شده و هدف آن ایجاد نزدیکترین و کوتاهترین رابطه میان انسان و عناصر تشکیلدهنده فضا است.
فراتر از فیزیک و جاذبه
در فضای سیال، مفاهیم کلاسیک مانند فرمهای منطقی، پرسپکتیو و قانون جاذبه، جای خود را به آمیختگی بعد چهارم (زمان) با فضا دادهاند. چرخشها، انحناها و تغییرات پویایی که در این معماری به چشم میخورد، در واقع پاسخی به حضور و عکسالعمل افراد حاضر در مکان است. به همین دلیل، در این سبک معماری، انسان در بالاترین درجه اهمیت قرار دارد و سیالیت نهتنها در فرم و فضا، بلکه در عملکرد نیز دنبال میشود.
درک فضای سیال
توصیف فضای سیال از نقطهای آغاز میشود که نیاز به حرکت وجود دارد. انسان به عنوان یک نقطه متحرک، برای درک فضا نیازمند حرکت است. فضای سیالِ ساخته دست بشر باید از ویژگیهای فضاهای طبیعی برخوردار باشد؛ به طوری که بدون محصور شدن کامل، محدودههایی متفاوت با فواصل نرم و ارتباطات پویا و سیال به وجود آورد.
تحریریه معماری آرل
گردآورنده: پروانه شاه سوار
منبع: فصلنامه طراح شماره 9 نوشته متین باستان فرد، فواد هدایت نظری
