آیا نقد معماری مرده است؟ جنجال یک تغییر مسیر شغلی
این پرسشی است که با تغییر مسیر شغلی یکی از بزرگترین منتقدان معماری، پل گلدبرگر، در جامعه معماری طنینانداز شد. خروج او از مجله معتبر نیویورکر و پیوستن به ونیتی فر (Vanity Fair)، بسیاری را بهتزده کرد و موجی از واکنشها را برانگیخت.
پل گلدبرگر که از او به عنوان «شاهزاده نقد معماری» یاد میشود، فعالیت حرفهای خود را در سال ۱۹۷۲ آغاز کرد و موفق به دریافت جایزه معتبر پولیتزر نیز شد. تصمیم او برای ترک جایگاهش، که گفته میشود به دلیل کاهش اهمیت ستون نقد معماری در این نشریه بود، از سوی بسیاری از همکاران و علاقهمندان به مقالاتش، به مثابه «ناقوس مرگ» برای نقد جدی معماری تلقی شد.
این سوال مطرح شد که اگر نشریهای تأثیرگذار مانند نیویورکر دیگر فضایی برای نقد عمیق معماری قائل نیست، آینده این حوزه چه خواهد شد؟ با این حال، در میان این نگرانیها، برخی این تغییر را فرصتی برای بازنگری و به رسمیت شناختن چهره جدیدی از نقد معماری دانستند. در همین راستا، دیدگاه مایکل کیملمن، یکی دیگر از منتقدان برجسته، میتواند راهگشا باشد.
سوار بر موج تغییرات: نگاهی نو به معماری و نقد آن
مایکل کیملمن در مقالهای با عنوان «سوار بر موج تغییرات»، به تحولی بنیادین در خودِ حرفه معماری اشاره میکند. او توضیح میدهد که چگونه معماری از دوران آسمانخراشهای عظیم که توسط شرکتهای غولپیکر برای مشتریان ثروتمند ساخته میشد، فاصله گرفته است.
امروزه، شرکتهای کوچکتر و پویاتری مانند Mos یا WORKac با مأموریتهایی فراتر از نمایش شکوه و عظمت، در صحنه حضور دارند. تمرکز این نسل جدید از معماران بر پروژههایی با تأثیر اجتماعی بالا مانند مسکن عمومی، فضاهای شهری، و نوسازی مدارس است. این دگرگونی، نشاندهنده تغییری عمیق در مفهوم معماری است که نمیتوان آن را نادیده گرفت.
معماری با سایر هنرها تفاوت اساسی دارد؛ همانطور که الکساندر لانگه میگوید، «معماری هنری است که نمیتوانید از آن اجتناب کنید». یک ساختمان تنها یک شیء زیبا نیست، بلکه یک پناهگاه، مدرسه یا فضایی است که مستقیماً بر زندگی روزمره مردم تأثیر میگذارد.
این مسئولیت اجتماعی، تعریف جدیدی از وظیفه منتقد ارائه میدهد. منتقد امروزی دیگر نمیتواند صرفاً به توصیف زیباییشناسانه پروژههای بزرگ بپردازد. او باید با مردم عادی گفتگو کند، کاستیهای زندگی آنها را درک کرده و این نیازها را به زبان معماری ترجمه کند تا راهکارهایی برای ارتقاء کیفیت زندگی ارائه شود. در واقع، نقد معماری نمرده، بلکه در حال تطبیق خود با این واقعیتهای جدید است.
