آتلیه معماری هوشنگ سیحون؛ گنجینه‌ای فراموش‌شده در قلب تهران

همه مردم ایران با بناهای ارزشمند به جا مانده از استاد هوشنگ سیحون آشنا هستند. بناهای یادبودی چون آرامگاه بوعلی، خیام، کمال الملک، نادرشاه افشار و بناهای با معرفیت کمتر مانند سینما آسیا، سینما سانترال، کارخانه کانادا درای، بانک سپه شعبه توپخانه و…

اما یکی از ساختمان‌های ایشان که مهجور واقع شده است، به حسب اتفاق همان جایی است که روند شکل‌گیری و طراحی بسیاری از بناهای ذکر شده در آنجا اتفاق افتاده است: آتلیه معماری هوشنگ سیحون.

ساختمانی که علیرغم ساخت و سازهای افسار گسیخته سال‌های اخیر، خوشبختانه همچنان سرپا ایستاده است. این ساختمان دو طبقه، در خیابان جمهوری و در غرب تقاطع ولی عصر – جمهوری واقع شده است.

آتلیه معماری سیحون که پس از انقلاب مصادره شده بود، بعدها به مالک خصوصی دیگری واگذار شد و در حال حاضر چند سالی است که متروک مانده است.

البته دخل و تصرف‌های صورت گرفته در نما و داخل ساختمان آنقدر زیاد است که نادر سیحون در نگاه اول به تصاویر اخیر بنا، به هیچ عنوان آتلیه پدرش را نشناخت. آتلیه‌ای که بسیاری از معماران نسل‌های بعد را در خود پرورش داد و نطفه بسیاری از ساختمان‌های ارزشمند ایران در آنجا بسته شد.

ما در این گزارش تصویری تلاش کردیم با نگاهی دوباره به یکی از آثار نسبتا گمنام زنده یاد هوشنگ سیحون بار دیگر یاد ایشان را زنده نگه داریم و تلاش‌های ایشان را در شکل‌دهی به معماری امروز ایران ارج نهیم.

گالری تصاویر آتلیه سیحون (دی ماه ۱۳۹۳)

عکس قدیمی آتلیه: برگرفته از مستند “خط در خیال”

تصاویر قدیمی و تحلیل معماری از زبان نادر سیحون

پس از انتشار گزارش درباره آتلیه استاد هوشنگ سیحون، فرزند ایشان آقای نادر سیحون با فرستادن تصاویری قدیمی از ساختمان، ما را بسیار خوشحال و غافلگیر کردند. با سپاس فراوان از ایشان امیدواریم با دریافت مطالب و تصاویر دیگر از شاگردان و همکاران هوشنگ سیحون که تجربه حضور در آتلیه ایشان را داشته اند، پرونده‌ای کامل راجع به فعالیت این چهره ارزنده هنر و معماری معاصر ایران تهیه کنیم. تصاویر فرستاده شده توسط نادر سیحون را در ادامه مشاهده می‌کنید.

در میان ساختمانهایی که سیحون در شهر طرح کرده است در منزل و دفتر او بیش از همه رابطه میان بنا و بافت احساس می‌شود، ابعاد شهری و پیوند با خیابان که اغلب فدای فانتزی‌های معماری “مدرن” می‌شود، در اینجا با سادگی ساخت خطوط اصلی و پیروی آنها از خطوط نماهای دیگر در طول همان خیابان بخوبی رعایت شده است.

ترکیب سنگ و آهن بطرزی که خاص سیحون است در اینجا دیده می‌شود. او از بکار بردن بی پرده مصالح واهمه ندارد اما در عین حال این بی‌پردگی او را به ورطه اختصار “سبک بین‌المللی” نکشانده است، بلکه به عکس هر یک از مصالح با وسواس خاصی در کنار مصالح دیگر قرار داده شده است.

تنوع‌جویی سیحون، بخصوص در این کار باوقار شهری، در داخل بنا بروز می‌کند یعنی آنجایی که او نوعی دید معماری عامیانه را با قوسهای سنگی و سکوهای کاشی با خطوط صاف و خاص اسکلت آهنی در هم می‌آمیزد.