معماری در بسیاری از دانشگاهها در زمره رشتههای پرهزینه قرار میگیرد. دانشجوی معماری علاوه بر شهریه، هزینه رفتوآمد و منابع آموزشی، باید برای خرید ابزار ترسیم، کاغذ، مقوا، چوب، چسب، تیغ، ماژیک، چاپ شیت، ساخت ماکت، نرمافزار و یک لپتاپ نسبتاً قدرتمند نیز بودجه جداگانهای در نظر بگیرد.
ریتم سریع آموزش در استودیوهای معماری نیز این فشار را بیشتر میکند. دانشجو باید ایدههای خود را از طریق اسکیس، ترسیم فنی، دیاگرام، کلاژ، رندر، شیتبندی و ماکتسازی ارائه دهد. مشکل از جایی آغاز میشود که بسیاری از این خروجیها تنها برای یک جلسه نقد یا تحویل نهایی ساخته میشوند و پس از پایان ترم، بخش بزرگی از آنها دیگر مورد استفاده قرار نمیگیرند.
در چنین شرایطی این سؤال مطرح میشود که آیا هزینه زیاد، واقعاً کیفیت آموزش و خلاقیت دانشجو را افزایش میدهد یا تنها به یک مانع اقتصادی در مسیر تحصیل تبدیل شده است؟
هزینههایی که در شهریه دیده نمیشوند
هنگام بررسی هزینه تحصیل معماری، معمولاً توجه اصلی به شهریه دانشگاه معطوف میشود؛ درحالیکه بخش قابل توجهی از مخارج این رشته خارج از شهریه قرار دارد.
دانشجوی معماری ممکن است در طول هر ترم برای موارد زیر هزینه کند:
- چاپ نقشهها و شیتهای رنگی
- خرید کاغذ، مقوا، فومبرد، چوب بالسا و پلکسی
- ابزار برش و ماکتسازی
- ماژیک، رواننویس و وسایل طراحی
- صحافی پورتفولیو و گزارشها
- خدمات برش لیزر و پرینت سهبعدی
- خرید یا ارتقای لپتاپ
- نرمافزارهای طراحی و گرافیک
- هارد اکسترنال و تجهیزات جانبی
- رفتوآمد برای بازدید از سایت و پروژهها
.jpg)
این هزینهها یک تصور شخصی یا اغراق دانشجویان نیست. بسیاری از دانشگاهها هنگام معرفی دوره معماری، مبلغ جداگانهای برای ابزار، چاپ و ساخت ماکت اعلام میکنند.
برای مثال، دانشگاه UCL میانگین هزینه مواد، پورتفولیو و ساخت ماکت را تا ۷۵۰ پوند در سال نخست و تا ۱۲۵۰ پوند در سالهای بعد اعلام کرده است. دانشگاه منچستر نیز هزینه تجهیزات، لپتاپ، نرمافزار، چاپ، ماکتسازی و پرینت سهبعدی را در بخش هزینههای تخصصی دوره معماری محاسبه میکند.
در دانشگاه پلیتکنیک ایالتی کالیفرنیا، هزینه تقریبی پنج سال تحصیل معماری فقط برای تجهیزات و ملزومات تخصصی حدود ۱۲۸۰۰ دلار برآورد شده است. در این برآورد، برای هر ترم حدود ۴۵۰ دلار ماکتسازی، ۱۵۰ دلار چاپ و ۳۰۰ دلار نرمافزار در نظر گرفته شده است.
این اعداد برای تمام کشورها و دانشگاهها یکسان نیستند، اما یک نکته را روشن میکنند: هزینه واقعی تحصیل معماری به مبلغ شهریه محدود نمیشود.
وقتی کیفیت ارائه به توان مالی وابسته میشود
در یک سیستم آموزشی منصفانه، کیفیت پروژه باید بر اساس قدرت تحلیل، خلاقیت، حل مسئله و توانایی فضاسازی ارزیابی شود. اما در عمل، کیفیت ظاهری ارائه میتواند تحت تأثیر توان مالی دانشجو قرار بگیرد.
دانشجویی که امکان چاپ چندباره شیتها را دارد، میتواند اشتباهات رنگ، مقیاس و صفحهبندی را اصلاح کند. فردی که بودجه بیشتری برای ساخت ماکت دارد، میتواند چند مدل آزمایشی بسازد، متریالهای مختلف را امتحان کند و در نهایت ماکتی تمیزتر تحویل دهد.
در مقابل، دانشجویی که با محدودیت مالی روبهرو است، ممکن است مجبور شود نخستین نسخه شیت را تحویل دهد، از متریال نامناسب استفاده کند یا ساخت ماکت را تا آخرین مرحله به تعویق بیندازد.
در این وضعیت، مرز میان «توانایی طراحی» و «توانایی پرداخت هزینه ارائه» بهتدریج کمرنگ میشود.
طبیعی است که یک ارائه دقیق و حرفهای بخشی از آموزش معماری باشد، اما آیا دانشجو باید برای اثبات یک ایده خوب، چندین مرتبه شیتهای بزرگ رنگی چاپ کند؟ آیا یک ماکت مفهومی باید حتماً با متریال گرانقیمت ساخته شود؟ آیا پروژهای که روی کاغذ ارزان یا مقوای بازیافتی ارائه شده، از نظر معماری ضعیفتر است؟
.jpg)
فشار اقتصادی و مسئله فرصت برابر
در بهترین شرایط، خانواده دانشجو بخشی از هزینههای تحصیل و تهیه وسایل را پرداخت میکند. اما همه دانشجویان از حمایت مالی یکسانی برخوردار نیستند. بسیاری مجبورند در کنار تحصیل کار کنند تا هزینه چاپ، ابزار، رفتوآمد و زندگی خود را تأمین کنند.
کارکردن در کنار تحصیل بهخودیخود اتفاق منفیای نیست؛ اما استودیوی معماری معمولاً به زمان زیادی نیاز دارد. جلسات متعدد، اصلاح پروژه، ساخت ماکت و آمادهسازی تحویل نهایی ممکن است ساعتهای زیادی از شبانهروز را درگیر کند.
دانشجویی که بخشی از هفته را به کار اختصاص میدهد، زمان کمتری برای حضور در کارگاه، ساخت مدل یا اصلاح شیت دارد. به این ترتیب، فشار مالی تنها بر کیفیت خروجی نهایی اثر نمیگذارد، بلکه زمان یادگیری، آزمایش و اشتباهکردن را نیز کاهش میدهد.
مسئله اصلی این نیست که دانشجویان نباید برای پروژه خود هزینه کنند. مسئله این است که موفقیت در استودیو نباید به توانایی خرید متریال بیشتر، استفاده از دستگاههای گرانتر یا چاپهای مکرر وابسته شود.
هزینه پایاننامه و تحویل نهایی
فشار اقتصادی معمولاً در پایان ترم یا هنگام آمادهسازی پایاننامه به بیشترین میزان خود میرسد. در این مرحله، دانشجو ممکن است به چاپ چندین شیت بزرگ، ساخت ماکت سایت، ماکت بنا، پورتفولیو، کتابچه پروژه و تصاویر باکیفیت نیاز داشته باشد.
گاهی بخش بزرگی از این هزینهها در چند روز پایانی پرداخت میشود؛ درست در زمانی که امکان برنامهریزی مالی یا تغییر روش ارائه بسیار محدود است.
چه کاری میتوان انجام داد تا صدها یا حتی هزاران دلار برای یک پروژه نهایی تهیه شود؟ برای دانشجویی که همزمان هزینه مسکن، خوراک، شهریه و رفتوآمد را پرداخت میکند، تأمین چنین مبلغی میتواند بسیار سخت یا حتی غیرممکن باشد.
دانشگاهها نمیتوانند از یکسو بر اهمیت عدالت آموزشی تأکید کنند و از سوی دیگر، تحویلهایی تعریف کنند که بدون هزینه قابل توجه امکان انجام آنها وجود نداشته باشد.
آیا تکنیکهای سنتی معماری منسوخ شدهاند؟
سؤال اصلی این مقاله به حذف کامل روشهای سنتی محدود نمیشود. مسئله این است که آیا تمام تکنیکهای رایج باید با همان حجم و شکل گذشته ادامه پیدا کنند؟
اسکیسزدن، ترسیم دستی و ماکتسازی هنوز ابزارهای مهمی در فرایند طراحی هستند. ماکت فیزیکی به دانشجو اجازه میدهد حجم، تناسب، سایه، توپوگرافی و ارتباط میان فضاها را بهصورت ملموس بررسی کند.
مطالعات آموزشی نیز نشان دادهاند که ماکت فیزیکی میتواند در استودیوهای سال نخست معماری به درک بهتر فرم و توسعه ایده کمک کند. همچنین مدلهای فیزیکی و مجازی، تجربههای متفاوتی از درک فضا ایجاد میکنند و نمیتوان یکی را در تمام موقعیتها جایگزین دیگری دانست.
بنابراین پاسخ ساده نیست. روشهای سنتی بیارزش نشدهاند، اما الزام به تولید خروجیهای گرانقیمت و یکبارمصرف باید مورد بازنگری قرار گیرد.
هدف ماکت مفهومی، بررسی یک ایده است؛ نه نمایش توانایی دانشجو در خرید چوب بالسا یا برش پلکسی. هدف اسکیس نیز جستوجوی فرم و ارتباطات فضایی است، نه ساخت تصویری تزئینی برای پرکردن شیت.
فناوری دیجیتال؛ راهحل کامل یا هزینهای تازه؟
اولین و سادهترین راهحل، جایگزینکردن بخشی از خروجیهای چاپی با ارائه دیجیتال است. پروژه میتواند بهجای چاپهای متعدد، روی نمایشگر، لپتاپ یا تبلت ارائه شود. اصلاحات نیز بدون چاپ مجدد در فایل اصلی اعمال شوند.
مدلسازی سهبعدی، واقعیت مجازی، پرینت سهبعدی و نرمافزارهای تحلیلی امکانات گستردهای در اختیار دانشجویان قرار دادهاند. ابزارهای دیجیتال امکان آزمودن سریع گزینهها، اشتراکگذاری فایل، تحلیل نور و انرژی و ارائه پروژه از راه دور را فراهم میکنند. پژوهشهای آموزشی نیز بر نقش ابزارهای دیجیتال در ارتباطات استودیویی و آموزش ترکیبی تأکید کردهاند.
بااینحال، دیجیتالیشدن به معنای رایگانشدن آموزش نیست.
یک لپتاپ مناسب معماری ممکن است یکی از گرانترین خریدهای دوران تحصیل باشد. نرمافزارها، فضای ذخیرهسازی، تعمیر تجهیزات و ارتقای سختافزار نیز هزینه دارند. ساخت مدل دیجیتال پیچیده یا رندر نهایی میتواند به سیستم قدرتمند و زمان پردازش زیاد نیاز داشته باشد.
حتی پرینت سهبعدی که گاهی جایگزین مدرن ماکتسازی معرفی میشود، لزوماً ارزان نیست. هزینه آن براساس حجم مواد، نوع دستگاه و زمان ساخت محاسبه میشود. کارگاه بارتلت در UCL نیز خدمات پرینت سهبعدی صنعتی را بهصورت پرداخت به ازای چاپ ارائه میکند.
پس نباید تنها هزینه مقوا و چاپ را حذف کنیم و در مقابل، دانشجو را مجبور به خرید گرانترین لپتاپ یا استفاده دائمی از پرینت سهبعدی کنیم.
مسئله اتلاف مواد در استودیوهای معماری
موضوع تنها هزینه نیست. بخش زیادی از مواد مصرفشده در استودیوهای معماری عمر بسیار کوتاهی دارند.
ماکتهای آزمایشی، قطعات برشخورده، فومبرد، مقوا، چوب، پلکسی و بقایای چاپ پس از تحویل پروژه دور ریخته میشوند. حتی ساخت دیجیتال نیز میتواند مقدار زیادی ضایعات، قطعات ناموفق و مواد پشتیبان ایجاد کند.
پژوهشی در مدرسه معماری بارتلت، مصرف، استفاده مجدد و دفع مواد در کارگاهها و فعالیتهای آموزشی را بهعنوان بخشی از مسیر این مدرسه به سوی کاهش اثرات زیستمحیطی بررسی کرده است. این مدرسه همچنین طرحی با نام FoundersKeepers ایجاد کرده که هدف آن جمعآوری و استفاده مجدد از مواد باقیمانده پروژههای دانشجویی است.
دانشجویی که درباره معماری پایدار، چرخه عمر مصالح و کاهش پسماند آموزش میبیند، نباید در پایان هر ترم حجم بزرگی از متریالهای یکبارمصرف را به سطل زباله منتقل کند.
استودیو معماری میتواند خود به آزمایشگاهی برای تمرین اقتصاد چرخشی تبدیل شود؛ فضایی که در آن مقوا، چوب، قطعات ماکت و مصالح نمایشگاهها بازیابی شده و دوباره در اختیار دانشجویان قرار گیرند.
حذف ماکت راهحل نیست
حذف کامل ماکتسازی و طراحی دستی، پاسخ مناسبی به مشکل هزینهها نیست. دانشجوی معماری باید با ماده، مقیاس، وزن، اتصال و ساخت آشنا شود. صفحه نمایش نمیتواند تمام کیفیتهای لمسکردن، بریدن، چسباندن و مشاهده مستقیم یک فرم را بازتولید کند.
در مقابل، ساخت ماکت فیزیکی برای تمام اصلاحات نیز ضروری نیست. بسیاری از گزینههای اولیه میتوانند ابتدا با اسکیس، مدل دیجیتال یا ماکتهای سریع و ارزان بررسی شوند. تنها گزینههای مهمتر به مدل فیزیکی دقیق تبدیل شوند.
راهحل منطقی، انتخاب ابزار متناسب با هدف هر مرحله است:
- اسکیس برای ثبت سریع ایده
- دیاگرام برای نمایش روابط
- مدل دیجیتال برای اصلاح و مقایسه گزینهها
- ماکت ساده برای بررسی حجم و مقیاس
- ماکت دقیق برای مسائل خاص فضایی یا سازهای
- ارائه دیجیتال برای کاهش چاپهای غیرضروری
- چاپ نهایی فقط در مواردی که واقعاً به درک پروژه کمک میکند
دانشگاه منچستر نیز در توضیح هزینههای دوره معماری اعلام کرده است که روشهای تولید مختلف الزاماً اجباری نیستند و استفاده مجدد و بازیافت مواد در ساخت ماکت توصیه میشود. در برخی دورههای آن دانشگاه، بیشتر تحویلها دیجیتال هستند و چاپ تنها در موقعیتهایی مانند نقد با متخصصان حرفهای انجام میشود.
دانشگاهها چه کاری میتوانند انجام دهند؟
کاهش هزینه تحصیل معماری نباید تنها بر عهده دانشجو قرار گیرد. دانشگاه و استاد نیز در تعریف خروجیها و نحوه ارزیابی مسئولیت دارند.
نخستین اقدام، اعلام شفاف هزینههای دوره پیش از ثبتنام است. دانشجو باید بداند علاوه بر شهریه، تقریباً چه مبلغی برای لپتاپ، چاپ، نرمافزار و ماکتسازی نیاز خواهد داشت.
اقدام بعدی، تعیین سقف هزینه برای تحویلهای استودیو است. استاد میتواند پیش از شروع پروژه مشخص کند که ارائه نهایی نباید به متریال یا خدمات گرانقیمت وابسته باشد.
دانشگاهها همچنین میتوانند امکانات زیر را فراهم کنند:
- اعتبار رایگان یا یارانهای چاپ
- دسترسی رایگان به نرمافزارها
- امانتدادن لپتاپ و تجهیزات عکاسی
- ارائه مواد اولیه در کارگاه
- استفاده رایگان یا کمهزینه از دستگاههای ساخت
- ایجاد بانک متریالهای بازیافتی
- تعریف تحویلهای دیجیتال
- حمایت مالی از دانشجویان کمدرآمد
- آموزش ساخت ماکت با مواد ارزان و بازیافتی
- زمانبندی تحویلها برای جلوگیری از چاپهای عجولانه
هدف این حمایتها کاهش کیفیت آموزش نیست. برعکس، هنگامی که دانشجو کمتر درگیر هزینه ارائه باشد، میتواند زمان و تمرکز بیشتری برای توسعه ایده خود صرف کند.
دانشجویان چگونه هزینهها را کاهش دهند؟
بخشی از هزینهها با برنامهریزی قابل کنترل است. ساخت ماکت یا چاپ شیت در آخرین شب تحویل معمولاً هم گرانتر است و هم احتمال اشتباه را افزایش میدهد.
پیش از چاپ نهایی، میتوان شیت را در اندازه کوچک و سیاهوسفید آزمایش کرد. ماکتهای اولیه نیز لازم نیست با متریال نهایی ساخته شوند. مقوای بستهبندی، کاغذ باطله، چوبهای باقیمانده و قطعات پروژههای قدیمی برای بسیاری از مدلهای مطالعاتی کافی هستند.
خرید گروهی متریال، اشتراک ابزار، استفاده از کارگاه دانشگاه و نگهداری صحیح تیغ، خطکش و وسایل ترسیم نیز هزینههای تکراری را کاهش میدهد.
مهمتر از همه، دانشجو باید از خود بپرسد هر خروجی دقیقاً چه چیزی به پروژه اضافه میکند. اگر یک ماکت، دیاگرام یا شیت اطلاعات تازهای منتقل نمیکند، ساخت آن تنها مصرف زمان، پول و متریال است.
آموزش معماری به یک مدل ترکیبی نیاز دارد
تقابل میان روش سنتی و دیجیتال، بحث کاملی نیست. آینده آموزش معماری احتمالاً نه کاملاً کاغذی است و نه کاملاً مجازی.
طراحی دستی، ماکت فیزیکی و تجربه کارگاه برای درک ماده و فضا ضروری هستند. ابزارهای دیجیتال نیز برای اصلاح سریع، شبیهسازی، هماهنگی و ارائه پروژه اهمیت دارند. ارزش هر ابزار به نحوه استفاده از آن وابسته است، نه به قدیمی یا جدیدبودنش.
مشکل از جایی آغاز میشود که خروجیهای پرهزینه به عادت تبدیل شوند و استاد یا دانشگاه نتواند ضرورت آنها را توضیح دهد.
تحویل پروژه باید توانایی طراحی دانشجو را ارزیابی کند، نه اندازه حساب بانکی او را.
آیا زمان تغییر فرارسیده است؟
- فکر نمیکنید این روند باید تاکنون تغییر میکرد؟
- چرا هنوز در برخی استودیوها تعداد شیت، اندازه ماکت یا جنس متریال بر کیفیت تفکر طراحی غلبه میکند؟
- چرا پروژهای که میتوان آن را روی یک نمایشگر بررسی کرد، باید چندین مرتبه روی کاغذ بزرگ چاپ شود؟
- چرا مواد باقیمانده از یک ترم، در ترم بعد در اختیار دانشجویان قرار نمیگیرند؟
- در مقابل، آیا حذف کامل اسکیس و ماکت فیزیکی، دانشجو را از تجربه مستقیم مقیاس، ماده و ساخت محروم نمیکند؟
- راهحل، انتخاب یکی و حذف دیگری نیست. آموزش معماری باید میان کیفیت یادگیری، توان مالی دانشجویان و مسئولیت زیستمحیطی تعادل ایجاد کند.
- تجربه شما از دوران تحصیل معماری چگونه بوده است؟
- هزینه پلاتهای رنگی، ماکتسازی، چوب بالسا، چسب، ماژیک، کپی و تجهیزات دیجیتال را چگونه تأمین کردهاید؟
- آیا این هزینهها به پیشرفت پروژه شما کمک کردهاند یا بخشی از انرژی و زمانتان را از فرایند طراحی گرفتهاند؟
شما چه راهکاری برای ایجاد آموزش معماری عادلانهتر، کمهزینهتر و پایدارتر پیشنهاد میدهید؟
تحریریه معماری آرل
منبع: archdaily.com
