ساختمان اداری تجاری سرو؛ بازتعریف معماری در بستر سازه

ساختمان اداری تجاری سرو در منطقه سعادت‌آباد تهران، در زمینی به مساحت ۸۵۰ مترمربع و با زیربنای ۸٬۳۴۹ مترمربع شکل گرفته است. این پروژه با کاربری اداری و تجاری، تجربه‌ای از بازنگری در معماری ساختمانی است که بخشی از سازه آن پیش از آغاز طراحی جدید اجرا شده بود.

گروه معماران آرل از اردیبهشت ۱۳۹۸ همکاری خود را با شرکت عمرانی مسکن گستر آغاز کرد؛ زمانی که اجرای سازه تا طبقه دوم پیش رفته بود. ازاین‌رو، طراحی باید ضمن پاسخ‌گویی به نیازهای کارفرما، با ساختار موجود، ضوابط شهری و محدودیت‌های اجرایی هماهنگ می‌شد.

بازنگری در پلان‌ها و سازماندهی فضایی

یکی از مهم‌ترین مراحل پروژه، اصلاح نقشه‌های معماری و بازنگری در جانمایی هسته‌های ارتباطی شامل راه‌پله‌ها و آسانسورها بود. تغییرات موردنظر کارفرما و بررسی امکان افزایش تعداد طبقات، ضرورت بازطراحی پلان‌ها را به وجود آورد.

پس از بررسی گزینه‌های مختلف و هماهنگی با الزامات شهرسازی و ایمنی، طرح بر مبنای هفت طبقه اداری توسعه یافت. در این فرآیند، موقعیت راه‌پله‌ها، ابعاد لابی آسانسورها، مسیرهای دسترسی و ارتباط فضاهای خدماتی با واحدهای اداری اصلاح شد.

همچنین اختلاف ترازها، محدودیت ارتفاع مفید در بخش‌هایی از ساختمان و مشکلات اجرایی رمپ پارکینگ‌ها مورد بررسی قرار گرفت. این اصلاحات با هدف ایجاد هماهنگی میان عملکرد فضاها، ایمنی و شرایط واقعی سازه انجام شد.

طراحی نمای ساختمان سرو؛ دو رویکرد به معماری معاصر

در طراحی نمای ساختمان سرو، گروه معماران آرل چندین آلترناتیو نهایی با ویژگی‌های متفاوت ارائه کرد. هر دو طرح با هدف ایجاد هویتی مشخص برای ساختمان و تقویت ارتباط آن با فضای شهری سعادت‌آباد شکل گرفتند.

ریتم افقی و حضور فضای سبز

در آلترناتیو نخست، سطوح روشن، خطوط افقی ممتد و بازشوهای وسیع، ترکیب اصلی نما را شکل می‌دهند. شکاف عمودی تیره در بخش میانی، ضمن ایجاد عمق، ساختار افقی ساختمان را متعادل می‌کند.

تراس‌های سبز با جانمایی متنوع در طبقات، به پوسته ساختمان پویایی می‌بخشند و حضور گیاهان را به بخشی از هویت بصری آن تبدیل می‌کنند. ترکیب سطوح روشن، شیشه و فضای سبز، نمایی آرام و منظم ایجاد کرده است.

در طبقه همکف نیز ورودی اصلی در کنار فضاهای تجاری قرار گرفته و با تأکید بر بخش مرکزی، تفکیک بصری مناسبی میان دسترسی اداری و واحدهای تجاری شکل می‌گیرد.

شفافیت و پویایی احجام

شفافیت پوسته و ترکیب حجم‌های پیش‌آمده و عقب‌نشسته، زبان اصلی معماری را شکل می‌دهد.

سطوح گسترده شیشه‌ای در کنار قاب‌های تیره، ضمن ایجاد تضاد بصری، بر ارتباط فضاهای داخلی با محیط پیرامون تأکید می‌کنند. جابه‌جایی احجام در ارتفاع نیز باعث شکل‌گیری سایه‌روشن‌های متنوع و تغییر ادراک نما از زوایای مختلف می‌شود.

در این طرح، شفافیت و هندسه ساختمان در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند تا نمایی معاصر و پویا برای مجموعه اداری تجاری سرو ایجاد کنند.

طراحی داخلی و کیفیت فضاهای اداری

طراحی داخلی ساختمان نیز با توجه به ساختار معماری و نیازهای عملکردی پروژه توسعه یافت.

در سازماندهی پلان‌های اداری، موقعیت هسته مرکزی، مسیرهای حرکتی، دسترسی به نور طبیعی و ارتباط فضاهای اصلی و خدماتی مورد توجه قرار گرفت. هدف، استفاده مناسب از فضای مفید طبقات و ایجاد محیطی منظم برای فعالیت‌های اداری بود.

طراحی ورودی، لابی‌ها و فضاهای ارتباطی نیز در چارچوب رویکرد یکپارچه پروژه بررسی شد تا میان بخش‌های مختلف ساختمان هماهنگی فضایی برقرار شود.

هماهنگی طراحی با شرایط اجرایی

از ویژگی‌های مهم پروژه سرو، ضرورت تطبیق نقشه‌های معماری با سازه‌ای بود که عملیات اجرایی آن پیش‌تر آغاز شده بود.

در جریان بررسی‌های کارگاهی، مواردی مانند اختلاف موقعیت برخی ستون‌ها، محدودیت ارتفاع در ورودی اصلی، تداخل تیرهای سازه‌ای با مسیرهای حرکتی و مشکلات هندسی راه‌پله‌ها شناسایی شد. این مسائل با بازنگری نقشه‌ها و هماهنگی با کارفرما و مشاوران تخصصی مورد بررسی قرار گرفتند.

گروه معماران آرل علاوه بر طراحی معماری، نما و فضاهای داخلی، نقشه‌های فنی، جزئیات اجرایی و اسناد متره و برآورد پروژه را نیز تهیه کرد. این مدارک با هدف هماهنگ‌سازی تصمیمات طراحی با الزامات ساخت و شرایط ساختمان تدوین شدند.

جمع‌بندی؛ معماری در تعامل با ساختار موجود

ساختمان اداری تجاری سرو پس از طی مراحل طراحی و اجرا، تکمیل شد. اهمیت این پروژه برای گروه معماران آرل در مواجهه با محدودیت‌های یک سازه در حال ساخت و تبدیل آن‌ها به بخشی از فرآیند تصمیم‌گیری معماری است.

بازنگری در سازماندهی طبقات، اصلاح هسته‌های ارتباطی، طراحی فضاهای داخلی و توسعه دو آلترناتیو نهایی نما، مجموعه‌ای از اقدامات مرتبط بودند که با هدف ارتقای کیفیت عملکردی و معماری ساختمان انجام شدند.

پروژه سرو نمونه‌ای از رویکرد آرل به معماری است؛ رویکردی که در آن کیفیت طراحی از هماهنگی میان ایده، عملکرد، جزئیات فنی و واقعیت‌های اجرایی شکل می‌گیرد.