زندگینامه نورمن فاستر: از منچستر تا شهرت جهانی
گردآورنده: مهرداد نجیب زاده
نورمن فاستر، متولد ماه ژوئن 1935 در شهر منچستر، یکی از چهرههای کلیدی تاریخ معماری انگلستان است. او که در خانوادهای از طبقه کارگر رشد کرده بود، در شانزده سالگی مدرسه را ترک کرد و حین کار به عنوان منشی در تالار شهر منچستر، به معماری علاقهمند شد. پس از پایان خدمت سربازی، در مدرسه معماری دانشگاه منچستر به تحصیل پرداخت و سپس با دریافت بورسیه به دانشگاه ییل رفت. در آنجا با ریچارد راجرز آشنا شد و تحت تأثیر چهرههایی چون پل رودلف، باکمینستر فولر، چارلز و ری ایمز و میس وندرروهه قرار گرفت. نقطه عطف زندگی حرفهای فاستر که او را به جهانیان شناساند، دریافت مدال طلای RIBA (یکی از معتبرترین جوایز معماری جهان) در دوران میانسالی بود؛ زمانی که هنوز فرصتهای بسیاری پیش روی او قرار داشت.
فلسفه معماری: تلفیق هنر و فناوری
فاستر در طول فعالیت حرفهای خود، همواره از جانبداری از سبکهای رایج معماری فاصله گرفته و تلاش کرده است تا افقهای جدیدی را کشف کند. این رویکرد، ریشه در آموزههای اساتیدش از فولر و ایمز تا پره، چاریو، پاکستون و ایفل دارد. فاستر هیچگاه به نقدهای کلیشهای که او را در زمره معماران صنعتی و نه هنری قرار میدادند، توجهی نکرد و با ارائه شاهکارهای بینظیر، به همگان آموخت که همانطور که ریشه واژه «فناوری» به «هنر» بازمیگردد، مرزی میان این دو وجود ندارد.
از فاستر میتوان بسیار آموخت، اما مهمترین آموزه او، بهویژه برای صنعت ساختوساز امروز، توانایی انطباق جنبههای هنری یک ساختمان با عواملی چون هزینه، زمان و کیفیت است؛ هرمی که دستیابی به هر یک از رئوس آن بهتنهایی ارزشی در پی ندارد.
فناوری به مثابه ضرورتی در معماری
اهمیت نورمن فاستر در معماری معاصر، نیازمند درکی همزمان از ماهیت و آثار اوست تا بتوان بر تحلیلهای تقلیلگرایانه مبتنی بر طبقهبندیهای سبکی فائق آمد. در دورانی که شکاندیشی عمومی حاکم است، ارائه تعریفی مشخص از مدرنیسم دشوار به نظر میرسد.
گرچه نورمن فاستر با قاطعیت از مباحث سبکگرایانه فاصله گرفته، اما همواره به دنبال کشف افقهای جدیدی بوده است. منبع الهام او، آثار معمارانی چون فولر، ایمز، واشمن، پره، چاریو، پاکستون و ایفل است؛ افرادی که از دغدغههای نمادین زمانه خود دور بودند اما عمیقاً به پروژههای خلاقانه متعهد بودند. فاستر با بهرهگیری از این چشمه جوشان، پرسشهایی حیاتی از ماهیت شیوه مدرن مطرح میکند. در این میان، «تکنیک» مهمترین اصل ثابت در کارهای او و پل ارتباطی میان معماری، تولیدات صنعتی و پژوهشهای فناورانه است.
فناوری، بارزترین ویژگی عصر ماست و آثار فاستر این اصل را تقویت میکند که هنر و علم دوران فناورانه، حاصل اتحاد هنر و فناوری است. این معمار اهل منچستر، معماری را یک «هنر کاربردی» تعریف میکند. نورمن فاستر معتقد است در هر پروژه، از طریق ادغام تضادهای اجتنابناپذیر میان فضاهای عمومی و خصوصی یا آرمانهای اجتماعی و آسودگی اقتصادی، و با انطباق جنبههای هنری با مسائلی چون هزینه، زمان و کنترل کیفیت، میتوان به نتیجهای دست یافت که کل آن، فراتر از مجموع اجزایش باشد.
ساختار حرفهای و مدیریت پروژه
ساختار دفتر معماری فاستر و همکاران، این طرز تفکر را به یک روششناسی حرفهای منحصربهفرد تبدیل کرده است. نورمن فاستر و همکارانش در نظام یکپارچه «برنامه/پروژه/ساخت»، نتایج درخشانی در کنترل زمان، هزینهها و کیفیت مصالح کسب کردهاند. برای مثال، ساختمان دفتر مرکزی IBM در کوشام طی هشت ماه، مرکز تفریحی فرد اولسن در لندن طی دوازده ماه و ساختمان دیگر IBM در گرینفورد طی هشت ماه تکمیل شدند.
گاهشمار زندگی و دستاوردهای نورمن فاستر
۱۹۶۴: با وندی چیزمن ازدواج کرد که ثمره آن دو فرزند به نامهای «تی» و «کال» است.
۱۹۶۶: به عضویت انجمن معماران سلطنتی انگلستان درآمد.
۱۹۶۷: فاستر همراه با «گروه ۴» کارخانه رلیانس در سوئد را طراحی کرد که آخرین بنای این گروه بود. پس از انحلال گروه، او به همراه همسرش وندی، دفتر معماری «فاستر و همکاران» را تأسیس کرد.
۱۹۶۸: حین طراحی پروژه تئاتر ساموئل بکت، با ریچارد باکمینستر فولر آشنا شد که این آشنایی به دوستی و همکاری پرثمری تا زمان مرگ فولر در سال ۱۹۸۳ انجامید.
۱۹۷۱: دفتر معماری فاستر و همکاران به خیابان فیتزروی منتقل شد. طراحی و تجهیز این دفتر، بستری برای آزمایش مفاهیم و مصالحی بود که بعدها هسته اصلی فلسفه کاری فاستر را شکل داد.
۱۹۷۴: فاستر به عنوان نایب رئیس انجمن معماری انتخاب شد و دفتری در اسلو تأسیس کرد.
۱۹۷۵: اتمام ساخت دفترهای شرکت بیمه ویلیس، فابر و داماس در ایپسوویچ، شهرت جهانی را برای شرکت فاستر به ارمغان آورد.
۱۹۷۸: ساخت مرکز هنرهای تجسمی سانزبوری، آغاز مرحلهای درخشان در زندگی حرفهای او بود.
۱۹۷۹: در مسابقه طراحی دفتر مرکزی بانک هنگ کنگ و شانگهای برنده شد و اجرای پروژه به شرکت او واگذار گردید.
۱۹۸۰: فاستر به عضویت انجمن معماران آمریکایی درآمد و دکترای افتخاری دانشگاه انجلیای شرقی را دریافت کرد.
۱۹۸۱: جایزه طرح برگزیده مسابقه طراحی ورزشگاه سرپوشیده فرانکفورت را دریافت کرد.
۱۹۸۳: فاستر با دریافت «مدال طلای سلطنتی معماری»، بالاترین نشان این حرفه را از آن خود کرد. در همین سال به عضویت دانشگاه سلطنتی درآمد و برای طراحی مرکز جدید BBC دعوت شد.
۱۹۸۴: طرح فاستر در مسابقه طراحی مدیاتک و مرکز هنرهای معاصر نایمز برنده شد و جایزه آگوست پره را از اتحادیه بینالمللی معماران دریافت کرد.
۱۹۸۶: دانشگاه بت، دکترای افتخاری علوم را به فاستر اعطا نمود. شرکت او در مسابقه بازسازی سایت ۴۸ هکتاری کینگزکراس در لندن برنده شد که بزرگترین طرح شهرسازی اروپا در نوع خود بود.
۱۹۸۸: پروژههای کلان مقیاسی چون برج مخابرات بارسلون برای المپیک، متروی شهر بیلبائو و ایستگاه زیرزمینی کاناری وارف در لندن را به عهده گرفت.
۱۹۸۹: این سال با فوت همسرش وندی، که از بنیانگذاران دفتر معماری فاستر و همکاران بود، همراه شد.
۱۹۹۰: ساختمان شرکت بیمه ویلیس به عنوان یک بنای ارزشمند ثبت شد و نورمن فاستر مدال معتمدین RIBA را دریافت کرد. در همین سال، فاستر عنوان «سِر» گرفت و دفتر معماری به مکان جدیدی در نزدیکی رودخانه تیمز منتقل شد.
۱۹۹۱: دانشگاه معماری فرانسه به او مدال افتخار اعطا کرد. پروژههای مهمی چون فرودگاه استانستد، مرکز تلویزیونی آیتیان و برج سده در توکیو را به اتمام رساند.
۱۹۹۲: جایزه یادبود آرنولد برونر را از دانشگاه و موسسه هنر و ادبیات آمریکا دریافت کرد و در مسابقات مهمی از جمله طراحی فرودگاه جدید هنگ کنگ و پارک مشاغل برلین برنده شد.
۱۹۹۳: با گسترش فعالیتهای بینالمللی، دفاتری در برلین، فرانکفورت، هنگ کنگ و توکیو دایر کرد. شرکت او در مسابقه طراحی پارلمان جدید برلین برنده شد و انجمن معماران آمریکایی نیز مدال طلای خود را به سِر نورمن فاستر اعطا نمود.
برای مشاهده پروژههای فاستر اینجا را کلیک کنید.
