معرفی مسابقه ایستگاه‌های راه‌آهن سراسری سیبری

خط راه‌آهن سراسری سیبری، با عبور از ۹ هزار کیلومتر از پهنه روسیه و اتصال چین به قلب اروپا، طولانی‌ترین مسیر حمل‌ونقل زمینی در جهان به شمار می‌رود. این خط آهن از ابتدای قرن بیستم، نمادی از حیات، فرهنگ، تاریخ، هنر و تجارت غنی روسیه بوده است.

مسابقه بین‌المللی طراحی ایستگاه‌های توقف این خط آهن با همکاری شرکت ساخت‌وساز «سی دی اس نورد» برگزار شد. هدف این مسابقه، انتخاب طرحی بود که ضمن پاسداشت میراث فرهنگی و تاریخی این مسیر، با نگاهی جسورانه و آینده‌نگر، این خط قطار مهم را به مرحله جدیدی از حیات خود هدایت کند. در این رقابت، دفتر ایرانی-انگلیسی معماران کاموری موفق به کسب مقام نخست گردید.

مشخصات کلی مسابقه

سال برگزاری: 2016

مکان: روسیه

نوع مسابقه: بین‌المللی آزاد

شرکت‌کنندگان: معماران حرفه‌ای، دانشجویان و علاقه‌مندان معماری از سراسر دنیا

روحیه کاوش و سفر با خط راه‌آهن سیبری گره خورده است. پیمودن بزرگ‌ترین کشور جهان و کندوکاو در فرهنگ غنی، بناهای یادبود و مناظر تماشایی آن، بخشی جدایی‌ناپذیر از این تجربه است. طرح‌هایی که توانستند شور، هیجان و شگفتی چنین رویداد بزرگی را به درستی درک کنند، به عنوان برترین‌ها شناخته شدند.

طرح اول برگزیده: پناهگاه گذری (ترانس) سیبری

طرح برگزیده می‌بایست در پنج نقطه از مسیر ساخته می‌شد و لازم بود علاوه‌بر نمایندگی گذشته و فرهنگ روسیه، نمادی جسور و آینده‌نگر با ماندگاری، زیبایی و کارایی برای نسل‌های آینده باشد.

تیم طراحی

امید کاموری

مسعود سعیدیان

امیر آرمانی اصل

فرانه قهرمانی

فرامرز انصافی

توضیحات هیئت داوران در مورد طرح برگزیده

طرح برنده اول تمامی مشخصات خواسته شده را داراست؛ طرحی که مفاهیم پایداری را در بر گرفته و در تاریخچه خط راه‌آهن ریشه دارد. این طرح به دلیل ترکیب منحصربه‌فرد فرم‌های سنتی معماری با طبیعت پویای خط آهن، از دیگر آثار برجسته‌تر است. توجه به معماری بومی، اقلیم و تنظیم شرایط محیطی داخلی از طریق عایق‌بندی مناسب در فصول مختلف، از مشخصه‌های شاخص این پروژه است.

فرم ساختمان با الهام از فرم‌های سنتی و ذات پرتحرک راه‌آهن، «سرعت» قطار را در تقابل با «سکون» ایستگاه به نمایش می‌گذارد و همزمان، فضای داخلی ماندگار و آرامی را خلق می‌کند که بازتاب‌دهنده ارزش‌ها و سنت‌های محلی است.

توضیحات دفتر معماران کاموری درباره طرح

پیشنهاد خلاقانه ما بر روندی تأکید دارد که در آن، معماری از ترکیب تکنیک‌های جدید ساخت و ابزارهای دیجیتال با سنت‌های محلی تکامل می‌یابد. هدف ما تبدیل هویت از «جهانی» به «محلی» و بالعکس بوده است. این طرح با الهام از عناصر بومی، مصالح و سنت‌ها، پاسخی مناسب برای قرن ۲۱ ارائه می‌دهد.

خط کلی فرم از بناهای محلی گرفته شده تا سازگاری چشم‌انداز جدید با روحیه منطقه تضمین شود. همچنین، تغییر نوع چوب در نمای طرح، بازتاب‌دهنده تغییرات منطقه‌ای در منظر و فرآوری چوب هر ناحیه است.

پایه حجم در مستطیلی به ابعاد ۶ در ۸ متر قرار گرفته و با برجکی که تا ارتفاع ۲۰ متر اوج می‌گیرد، یک نقطه عطف شاخص را در مسیر نوید می‌دهد. این حرکت عمودی، ایستگاه‌ها را از فواصل دور نمایان می‌سازد و حسی افتخارآمیز به راه‌آهن و دستاوردهای آن می‌بخشد.

پایداری

با مطالعه دقیق معماری بومی، یک فرم ساختاری معتبر و اثبات‌شده را اقتباس کردیم. بلند کردن بنا از روی زمین، کنترل شرایط محیط داخلی و عایق‌کاری در برابر سرما و گرما را ممکن می‌سازد. فرم بنا با نرم‌افزارهای دیجیتال از لحاظ عوامل طبیعی مانند باد و نور خورشید ارزیابی شده تا با استفاده از روش‌های غیرفعال (Passive)، آسایش حرارتی در داخل و خارج بنا تأمین گردد. ساختار دودکش‌مانند در بالای بنا، هوای گرم را به بیرون هدایت کرده و نیاز به تجهیزات گرمایشی و سرمایشی را به حداقل می‌رساند.

ساخت‌پذیری

طرح با درک عمیق از ساخت‌وساز محلی، به صورت سبک و با اجرای آسان توسعه یافته است. سازه می‌تواند به دو بخش پیش‌ساخته متقارن تقسیم شده و با قطارهای همین مسیر به محل نصب منتقل شود. استفاده از مصالح محلی و راهکارهای سنتی، سهولت در تهیه، اجرا و نگهداری را در طول عمر بنا تضمین می‌کند.

اجرا

عملیات ساخت طرح برنده از ابتدای سال ۲۰۱۸ با همکاری شرکت سی.دی.اس نورد و معماران کاموری برای ساخت توقفگاه‌ها در دست‌کم پنج نقطه از مسیر ۹۰۰۰ کیلومتری خط آهن سراسری سیبری آغاز خواهد شد.