در حالی که چالشها و فرصتهایی که رو در روی کسب و کارها، سازمانها، و جوامع قرار گرفتهاند روز به روز پیچیدهتر شده و بازیگران عرصه کسب و کار متنوعتر میشوند، روش «تفکر طراحی» نقش پررنگتری در یافتن مسیر به سمت جلو بازی میکند.
واژه «دیزاین» یا طراحی به طور سنتی به عنوان زیباسازی بصری اشیا مانند محصولات، تارنماها، بناها یا البسه استفاده میشده است. اما به طور فزایندهای مفهوم این واژه گسترش یافته و نه تنها مصنوعات را در بر میگیرد، بلکه شامل خدمات استراتژیک و سیستمهایی نظیر مدلهای کسب و کار میشود. شرکتهای موفقی نظیر IDEO و Apple از بهترین نمونههایی هستند که طراحی را فراتر از ظاهر محصولات و خدمات دانسته و آن را به کارایی تعمیم میدهند.
تفکر طراحی روشی خلاق در حل مشکلات با رویکردی انسانمحور بوده و نمایانگر آلترناتیو قدرتمندی برای شیوههای مرسوم و سنتی مدیریت در دهههای اخیر میباشد. نوآوری پروسهای پیچیده و غیر خطی است و تفکر طراحی ما را در این مسیر به سوی راه حلی خلاق هدایت میکند. امروزه بسیاری از شرکتهای موفق و پیشرو نظیر P&G و SAP نه تنها از این روش برای خلق راهحلها و محصولات نوآورانه استفاده میکنند، بلکه آن را درون سازمان نهادینه کرده تا آنجا که فرهنگ سازمان را بدین وسیله تغییر دادهاند.
همه روزه به خیل شرکتها و سازمانهایی که از این روش برای رویارویی با مسایل پیش رو و تبدیل چالشها به فرصتها بهره میبرند افزوده میشود. لازم به ذکر است که تفکر طراحی پروسهای است که نه تنها به طور فزایندهای مورد توجه بخش خصوصی قرار میگیرد، بلکه دولتها نیز در جوامع پیشرو در طراحی تفکر انسانمحور سرمایهگذاری میکنند. این متد خلاقیت را در انحصار گروهی خاص نمیداند و فرصت تعامل به سوی یافتن راهحلهای نو را برای افراد از تخصصها و سوابق گوناگون فراهم میکند. امروزه تفکر طراحی در بهترین مدارس مدیریت، طراحی و مهندسی در سرتاسر دنیا تدریس میشود و هر ساله تعداد بیشتری از دانشگاهها و موسسات آموزش عالی، آموزش این متد را در برنامه آموزشی خود میگنجانند.
نمای کلی از تفکر طراحی
پروسه تفکر طراحی با تلاش برای فهم بهتر چالش یا مسئله در یک گروه چند تخصصی آغاز میشود. بر خلاف رویه معمول که در همان ابتدا به دنبال راهحل میگردیم، در این مرحله فکر را محدود به یک راهحل ممکن نکرده و در صدد تحقیق و درک بهتر چالش بر میآییم. هدف از این مرحله، شناسایی نیازهای بازیگران درگیر مسئله با استفاده از روش مشاهده، مصاحبه و تلاش برای همدلی با آنها میباشد. به بیان دیگر در این مرحله است که ما با کاربر و نیازهایش آشنا میشویم و تلاش میکنیم هر چه بیشتر خود را به او نزدیک کرده تا نیازهایی که بیان نشده را بیابیم.
در قدم بعدی به تجزیه و تحلیل دادههای بسیاری که از مرحله نخست به دست آمده میپردازیم تا تعریف دقیقتری از صورت مسئله داشته و حتی گاهی چالش را بازتعریف کنیم.
مراحل اصلی تفکر طراحی
مرحله سوم، زمان خلق ایدههای نو میباشد. به بیان دیگر حال که ما با کاربر و نیازهایش آشنا شده و چالش را بازتعریف کردهایم، زمان فکر کردن به راهحل فرا رسیده است؛ چرا که تنها با طرح پرسش مناسب میتوانیم راهحل مناسبی بیابیم. استفاده از تکنیکهای متفاوت طوفان فکری (Brainstorming) به خلق ایدههای فراوان در این مرحله کمک میکند. افراد در گروه، ایده یا ایدههای مورد علاقه خود را به بحث گذاشته و نهایتاً گروه تصمیم میگیرد کدام ایده را دنبال کند.
حال زمان ملموس کردن ایده و ساخت نمونه اولیه، چه به صورت محصول و چه به صورت خدمات، فرا رسیده است. هدف از ساخت نمونه اولیه، تست کردن آن توسط کاربر و مشاهده ارتباطی است که کاربر با آن برقرار میسازد. در این مرحله از تکنیکها و ابزار مختلف برای ساخت نمونه اولیه میتوان بهره جست، اما بهتر است تا نمونه اولیه تا حد ممکن ارزان و ساده باشد تا بتوان تغییرات مورد نیاز را بعد از تست و دریافت بازخورد از کاربر، به سرعت و با کمترین هزینه انجام داد. لازم به ذکر است که تمام مراحل در پروسه تفکر طراحی قابل تکرار بوده و در هر مرحلهای میتوان به مراحل قبل بازگشت.
نویسنده: مانا طاهری
بازنشر از سایت: newdesign.ir
تحریریه گروه معماری آرل
