فرونشست زمین؛ تهدیدی جدی برای میراث تاریخی اصفهان
دستاوردهای بشری در طول سالهای اخیر هم سبب کشف تمدنهای بزرگ در دل شهرها شده و هم از سوی دیگر به از بین رفتن برخی تمدنها دامن زده است. برخی شهرهای تاریخی ایران و نیز بخشهایی از آثار تاریخی شهرها در اثر پدیدههایی همچون فرونشست زمین، سر از خاک برآورده است اما در زمان حاضر و در حالیکه شهرهایی همچون اصفهان روی زمین خود صدها اثر تاریخی و میراثی با ارزش را جای داده است، فرونشست یک تهدید برای تمدن و آثار تاریخی این شهر به شمار میرود.
به گزارش تیتر شهر، آثار فرونشست زمین در اصفهان به اندازهای بالا رفته است که در حال حاضر ۷۰۰ مدرسه دچار آسیب و ترک ناشی از نشست زمین شده است و کارشناسان هیدرولوژی تخمین میزنند تا ده سال آینده بیشتر زیرساختهای شهری اصفهان و تا ۲۰ سال دیگر بناهای تاریخی مانند میدان نقش جهان در خطر تخریب کامل قرار خواهد گرفت.
نقش چاههای حریم زایندهرود در بحران فرونشست
چاههای متعددی که شهرداری در حریم رودخانه زایندهرود حفر کرده است، خطری بیخ گوش تمدن شهری اصفهان به شمار میرود چراکه در زمان بسته بودن زایندهرود و قطع جریان آب، این چاهها نیز خشک شده و لایههای خاک را جابجا میکند که این روند در طولانی مدت به نشست زمین و تخریب شهر منجر خواهد شد.
خشکسالی زایندهرود و آسیب به پلهای تاریخی
هرچند میزان فرونشست زمین در شهرهایی مانند تهران بسیار بالاست اما شرایط هیدرولوژیک شهر اصفهان و خشکسالیهایی که ۱۲ سال است گریبان این شهر و استان اصفهان را گرفته است، آسیبهای جانبی زیادی را به شهر وارد کرده است که تداوم هرکدام از آنها میتواند بخشهایی از شهر اصفهان از آثار تاریخی تا سازههای مدرن و زیرساختهای شهری را تخریب کند. بیشتر آثار تاریخی شهر اصفهان در حریم رودخانه زایندهرود و برخی مانند پلهای تاریخی در بستر زایندهرود قرار دارد که خشک شدن مداوم این رودخانه در ۱۰ سال گذشته به صورت جدی پایههای پلهایی همچون سی و سه پل و خواجو را با سستی روبرو کرده است.
سازههای تاریخی در بستر زایندهرود به دلیل نوع مصالح به کار رفته در آن باید در مجاورت مستقیم آب باشد و در حالیکه خلاف این قاعده رخ دهد، حیات این آثار نیز رو به نابودی خواهد رفت و سرایت فرونشستهای زمین از مجاورت رودخانه به قلب شهر اصفهان، در مراحل بعدی آثاری مانند مجموعه میدان نقش جهان را تهدید خواهد کرد.
هشدار کارشناسان: آینده مبهم آثار تاریخی اصفهان
نظر سید احمد خاتونآبادی
سید احمد خاتونآبادی، عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی اصفهان، در تایید احتمال تخریب آثار تاریخی اصفهان به دلیل فرونشست خاک میگوید: اگر روند فعلی ادامه پیدا کند پیشبینی ۲۰ سال برای تخریب آثار تاریخی اصفهان به دلیل فرونشست خاک، در میدان نقش جهان شده است.
دیدگاه پرویز کردوانی، پدر علم کویرشناسی
پرویز کردوانی، پدر علم کویر شناسی ایران در خصوص وضعیت اصفهان در فرونشست خاک میافزاید: به دلیل وجود شبکه فاضلاب در شهر اصفهان و وارد نشدن باقیمانده آبهای جاری به آبهای زیرزمینی، خطر فرونشست این شهر را هم تهدید میکند.
او میگوید: شهرهایی که دارای نیروگاه هستند و حلقههای چاههای روستایی آنها مانند اصفهان خشک شده است، بیش از سایر شهرها با تهدیدات ناشی از نشست خاک مواجهاند.
کردوانی معتقد است: باید برای جبران کمبود آب راههای دیگری مانند استفاده از ابزار آب تجاری، آب مجازی یعنی آب گرفته شده از رطوبت هوا، کاشت محصولاتی با کمترین آب و دارای بازار مناسب فروش، جایگزینی پساب با چاههای کشاورزی در دشتهای ممنوعه و دیگر راهکارها مدنظر قرار گیرد.
