زندگینامه نادر خلیلی؛ معمار و فیلسوف
نادر خلیلی، معمار برجسته و شناختهشده ایرانی-آمریکایی، در سال ۱۳۱۵ در تهران متولد شد. شرایط خاص زندگی، او را به سمت پرورش رویایی بزرگ و ساختن آیندهای متفاوت سوق داد. او مسیر زندگی خود را اینگونه توصیف میکند: «در میانۀ زندگی، دست از مسابقۀ با دیگران برداشتم، به رویاهای خود پرداختم و به آرامی در مسیر زندگی گام برداشتم. رویای من ساخت خانهای ساده بود که با دست خالی و مصالح سادۀ موجود در این جهان، یعنی عناصر برگرفته از زمین، آب، هوا و آتش ساخته شده باشد. برای ساخت چنین سرپناهی، آن را در محل، مانند صخرهای بزرگ و توخالی میسازیم.»
تلفیق منحصربهفرد سبک معماری او با علاقهی عمیقش به شعر و عرفان، سبب شد تا با لقب «معمار و فیلسوف» شناخته شود. نادر خلیلی که عمیقاً تحت تأثیر افکار جلالالدین رومی (مولانا) بود، از اشعار او برای بهکارگیری «خاک» به عنوان عنصر اصلی طراحیهایش الهام گرفت. او امیدوار بود از طریق «معماریِ خاک» بتواند به مسائل مهمی همچون تأمین سرپناه برای پناهندگان، آسیبدیدگان از بلایای طبیعی و نیازمندان در سراسر جهان پاسخ دهد.
نادر خلیلی سرانجام در سال ۱۳۸۷ به دلیل نارسایی قلبی در بیمارستانی در لسآنجلس چشم از جهان فروبست.
جوایز و افتخارات نادر خلیلی
برنده جایزه معماری آقاخان
جایزه آقاخان یکی از معتبرترین جوایز معماری در جهان است که هر سه سال یکبار به پروژههایی با تأثیر ویژه، بهخصوص در جهان اسلام، اهدا میشود. جایزه ۵۰۰ هزار دلاری این بنیاد میان تمام افرادی که در پیشبرد پروژه نقش داشتهاند، از معمار گرفته تا استادکاران، تقسیم میگردد.
خلیلی در مورد جوایز خود میگوید: «در اصل این جایزه نیز تأییدی است بر راهی که ۳۰ سال است آن را تعقیب میکنم. من پیش از این، جایزه انستیتو معماران ایالات متحده و تقدیرنامه سازمان ملل را نیز دریافت کردهام. جایزه آقاخان از این جهت ارزشمند است که درستی اندیشهام را تأیید میکند و همزمان نام ایران و معماری ایران را در همهجا مطرح میسازد.»
آثار برجسته: خانهسازی با سیستم ابرخشت (Superadobe)
ابرخشت (Superadobe) نام سیستم سازهای نوآورانهای است که توسط نادر خلیلی طراحی شد. این سازهها با استفاده از کیسههایی به عرض ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر و طول دلخواه ساخته میشوند که پس از پر شدن (معمولاً با خاک مرطوب)، با سیمهای خاردار به یکدیگر متصل و مستحکم میگردند. از ویژگیهای کلیدی این سازهها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مقاومت حرارتی بسیار بالا
- سرعت اجرای بالا و ساخت سریع
- سهولت در ساخت و عدم نیاز به فناوری پیچیده
- کاربرد بهعنوان سازههای اضطراری پس از سوانح (مناطق زلزلهزده و جنگزده)
- مقاومت فوقالعاده در برابر زلزله و تکانهای شدید
