۰۲۱-۲۲۹۰۱۹۰۵-۶

نویسنده : منیژه قاضیا
تاریخ : دوشنبه , ۱۳۹۹/۰۲/۰۱ ۱۰:۳۷
ارتباط بصری در معماری
تحریریه معماری آرل

ویژگی اصلی هر پیامی که به شکل مستقیم و یا غیر مستقیم عنوان می شود محتوای آن پیام است. اما باید توجه داشت که در ارتباط بصری فرم و محتوا را نمی توان از یکدیگر تفکیک کرد.
هر پیام برای رساندن یک منظور خاص ساخته می شود: مثلاً برای شرح یک موضوع، یافتن راه حل یک مسئله، الهام بخشیدن و یا تأثیر گذاشتن. راه های مختلفی برای بیان یک منظور وجود دارد اما بهترین راه آن است که بیان ما را تقویت می کند و در مخاطب واکنش های بیشتری را ایجاد می کند.
روش کار برای بیان یک پیام بصری به درک و توانایی ما جهت استفاده از تکنیک های بصری وابسته است. این تکنیک ها ابزاری برای ترکیب بندی بصری محسوب می شوند که بهره جویی از آن ها می تواند نتایج مطلوبی را به همراه داشته باشد. در این یادداشت از آرل قصد داریم به معرفی شماری از این تکنیک ها می پردازیم :

1- قرینه-نامتقارن

برای ایجاد تعادل در یک اثر بصری دو راه وجود دارد؛ اول آنکه می توان با قرینه سازی طرح از لحاظ بصری، آن را متعادل ساخت. همچنین در اقدامی دیگر می توان از طرح های نامتقارن در ترکیب بندی بهره جست.
در یک اثر قرینه، محور تقارن کاملاً از وسط و یا مرکز آن می گذرد و عناصر موجود در دو طرف این محور دقیقاً تکرار می شوند. با وجود آن که استفاده از این تکنیک کاملاً ساده و منطقی است اما گاه می تواند ایستا و کسالت آور باشد لذا در برخی موارد همین تقارنِ طرح، مخاطب را به انفعال ذهنی وا می دارد و گردش چشم در مواجهه با طرح کاهش می یابد و ذهن از جستجو، تأمل و تجزیه و تحلیل این پیام بصری تا اندازه ای باز می ماند. از طرفی به کارگیری تکنیک نامتقارن سازی در یک طرح در صورتی می تواند به تعادل آن کمک کند که با آگاهی، ظریف و هوشمندانه انجام شود. شاید به همین دلیل است که معمولاً به کارگیری این تکنیک قدری دشوار به نظر می رسد و تمرکز، صبوری و دقت بیشتری را از سوی طراح طلب می کند. در تکنیک نامتقارن سازی لازم است با تغییر محل استقرار عناصر مختلف به صورتی که وزن همدیگر را خنثی کنند به تعادل دست یابیم. ایجاد یک تعادل بصری مناسب به این روش کار دشواری است اما نتیجه آن از نظر بصری بسیار جذاب و متنوع است.

ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی

2-منظم-بی نظم

یک طرح منظم دارای عناصر یکنواخت و در عین حال تابع یک سبک و یا نقشه واحد است. چیدمان منظم اجزای یک اثر بصری می تواند گویای چند نکته باشد:
-وجود قاعده معین در تعریف اثر
-هم ارزشی اجزای اثر بدون تأکید بر موضوع خاص
-کاهش پویایی اثر در برخی موارد
- تقدم محتوا بر چیدمان پیام بصری در ارزشیابی اثر
در نقطه مقابل، بی نظمی قرار می گیرد که معمولاً هدف از ایجاد آن آفرینش طرح رازآلود و غیرقابل پیش بینی است به طوری که اصولاً نمی توان آنها را به سادگی رمزگشایی کرد.

ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی

3- ساده- پیچیده

ترتیب قرارگیری عناصر در سادگی یک ترکیب بصری نقش مهمی دارد. در واقع سادگی همان صراحت، تجرد شکل اولیه، خلوص طرح بدون پرداختن به شاخ و برگ ها ، حذف پیچیدگی ها و عناصر فرعی و صرف نظر از جزئیات غیرضروری است.
طرح های پیچیده حاوی عناصر بیشماری است که مخاطب را به تأمل و کشف محتوا وادار می کند. طرح های پیچیده معمولاً با به کارگیری ظرافت های بصری مرکب پدید می آیند . در چنین حالتی القای معنا به صورت یک الگو به ذهن مخاطب کار آسانی نخواهد بود.

ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی

 

4- یکپارچگی- پراکندگی

این تکنیک شباهت زیادی به تکنیک ساده-پیچیده دارد که پیش از این به آن اشاره کردیم. اما در برخی موارد زمینه های کاربرد آنها متفاوت است.
یکپارچگی به معنای برقراری تعادل میان عناصر مختلف برای رسیدن به وحدت و یک کل واحد است. اما پراکندگی به معنای تجزیه عناصر یک طرح در عین ارتباط با یکدیگر است.

ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی

5-قناعت- ظرافت

استفاده حداقلی از عناصر بصری در یک طرح، بارزترین مشخصه تکنیک قناعت است. قناعت به معنای اختصار و سادگی در انتخاب و شیوه قرارگیری عناصر بصری است. همچنین ظرافت، به معنای افزودن عناصر متعدد به طرح پایه و بهره مندی فراوان از عناصر تزئینی است.
تکنیک ظرافت تداعی کننده ثروت، غنا و قدرت است در حالی که قناعت از نظر بصری صرفاً به اساس طرح توجه دارد و بر فروتنی و فقر تأکید می کند.

6- اختصار-زیاده روی

اختصار-زیاده روی همتای فکری قناعت-ظرافت است که اهداف مشابه اما زمینه های متفاوتی دارد. در فن اختصار طراح به طرز وسواس گونه ای سعی دارد کمترین عناصر بصری را در خلق اثر خود به کار گیرد و هدف او جلب واکنش حداکثری مخاطب است.
اما ترفند زیاده روی با قرار گرفتن در مقابل اختصار به دنبال آن است تا به بزرگنمایی و بیان مبالغه آمیز اندیشه ای در قالب یک اثر بصری بپردازد و بدین تریب توجه مخاطب را به خود جلب کند.

ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی
ارتباط بصری در طراحی


7- پرتحرک- ساکن

شفاف و کدر یکدیگر را از نظر فیزیکی تعریف می کنند. تکنیک شفاف باعث می شود تا عناصر دیگری که پشت طرح اصلی قرار دارند دیده شوند و یا به عبارت دیگر این تکنیک امکان مشاهده را، ورای جزئیات بصری فراهم می کند. تکنیک کدر باعث می شود تا آنچه که از نظر بصری در اولویت است و یا تقدم دارد، پنهان شود.

ارتباط بصری پرتحرک- ساکن
ارتباط بصری پرتحرک- ساکن
ارتباط بصری پرتحرک- ساکن
ارتباط بصری پرتحرک- ساکن

8- پرتحرک- ساکن

پرتحرک به منزله یک تکنیک بصری همانطور که از نامش پیداست باید تداعی کننده حرکت باشد و حالتی پویا، زنده و پرانرژی را به مخاطب منتقل کند. در مقابل، تکنیک ساکن یک تعادل رشد یافته را پدید می آورد و در عین حال جلوه ای از آرامش و سکون است.

ارتباط بصری پرتحرک- ساکن
ارتباط بصری پرتحرک- ساکن
ارتباط بصری پرتحرک- ساکن
ارتباط بصری پرتحرک- ساکن
ارتباط بصری پرتحرک- ساکن
ارتباط بصری پرتحرک- ساکن

9- محافظه کارانه- جسورانه

تکنیک محافظه کارانه برای پرهیز از هر گونه صراحت در بیان مقصود و ایجاد تمایزی ظریف به کار می رود. برخورد محافظه کارانه در یک طرح باید با ظرافت های بصری همراه باشد. تکنیک جسورانه بر خلاف محافظه کارانه بر پایۀ صراحت و بی پروایی است. هنگام استفاده از این تکنیک طراح باید بتواند عناصر بصری را با جسارت و اطمینان به کار گیرد زیرا هدف این تکنیک دستیابی به یک وضوح بهینه است.

تکنیک محافظه کارانه
تکنیک محافظه کارانه
تکنیک محافظه کارانه
تکنیک محافظه کارانه

10- تکراری- نامکرر

تکرار به معنی مجموعه ای پیوسته و یکپارچه از عناصر بصری است. در سینما، معماری و گرافیک انسجام تنها به معنی گام های پی در پی نیست؛ بلکه شامل نیرویی پیوسته است که منجر به اتصال و استحکام اجزای مختلف یک ترکیب بندی می شود. تکنیک نامکرر جدایی و انفصال عناصر بصری است. در این تکنیک کیفیت فردی هر یک از عناصر بصری حفظ می شود بدون آنکه از معنای کل یک اثر فاصله بگیرد.

تکنیک گرافیکی تکراری- نامکرر
تکنیک گرافیکی تکراری- نامکرر
تکنیک گرافیکی تکراری- نامکرر
تکنیک گرافیکی تکراری- نامکرر
تکنیک گرافیکی تکراری- نامکرر

11- یکدست- متنوع

در صورتی که طراح بخواهد در ترکیب بندی به بیان سازگاری و طرح یک موضوع به شکل یکنواخت بپردازد آن را به گونه یکدست ارائه می دهد . این در حالی است که تکنیک متنوع نشانگر گوناگونی و رده بندی است، یک ترکیب بندی بصری متنوع شبیه به تنوع در آهنگسازی است، یک قطعه ممکن است بسیار متنوع باشد اما فراز و فرودها در آن توسط درون مایه اصلی قطعه محدود و کنترل می شوند.

تکنیک گرافیکی یکدست- متنوع
تکنیک گرافیکی یکدست- متنوع
تکنیک گرافیکی یکدست- متنوع
تکنیک گرافیکی یکدست- متنوع

12- تک عنصر- چند عنصر

تک عنصری بودن یک طرح بدان معناست که طراح قصد دارد بر عنصر موجود تأکید کند و توجه مخاطب را به صورت همه جانبه به آن عنصر معطوف سازد. نقطه مقابل این تکنیک حالتی است که چند عنصر بصری کنار یکدیگر قرار می گیرند. این عناصر از حیث همجواری به همدیگر معنایی خاص می بخشند. بنابراین در تکنیک چند عنصر بیان تعامل میان محرک های بصری باعث می شود روابط میان عناصر با هم مقایسه شود.

تکنیک گرافیکی تک عنصر- چند عنصر
تکنیک گرافیکی تک عنصر- چند عنصر
تکنیک گرافیکی تک عنصر- چند عنصر
تکنیک گرافیکی تک عنصر- چند عنصر

سخن آخر: تکنیک های ذکر شده تنها بخشی از امکانات لازم برای شکل دادن به یک ترکیب بندی بصری است و تعداد تکنیک های موجود برای برقراری ارتباط بصری به مراتب بیشتر است. این تکنیک ها اثرگذارترین ابزارهای یک تعامل دوسویه میان هنرمند و مخاطب است که کاربرد آنها می تواند ساختار زبان بصری را در سراسر جهان با تحولات شگرفی روبرو سازد. امید است که با استفاده درست از این ابزارها شاهد خلق زبان بصری واحد در جهان باشیم.



تحریریه معماری آرل
منبع : کتاب مبادی سواد بصری
گرداورنده : منیژه قاضیا
تعداد بازدید : ۱۲۱۵
نسخه چاپی :  
ارسال نظرات

نظر شما :

مطالب مشابه
دوشنبه های هنرهای تجسمی: منصوره حسینی از نگاه جواد مجابی

دوشنبه های هنرهای تجسمی: منصوره حسینی از نگاه جواد مجابی

دوشنبه های هنرهای تجسمی: لیلی متین دفتری، منوچهر یکتایی

دوشنبه های هنرهای تجسمی: لیلی متین دفتری، منوچهر یکتایی

دوشنبه های هنرهای تجسمی: نمایشگاه گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران

دوشنبه های هنرهای تجسمی: نمایشگاه گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران

دوشنبه های آشنایی با معماران جهان: دیوید چیپرفیلد (David Chipperfield)

دوشنبه های آشنایی با معماران جهان: دیوید چیپرفیلد (David Chipperfield)

دوشنبه های آشنایی با معماران جهان: جیو پونتی (Gio Ponty)

دوشنبه های آشنایی با معماران جهان: جیو پونتی (Gio Ponty)

دوشنبه های آشنایی با معماران جهان: آن تینگ

دوشنبه های آشنایی با معماران جهان: آن تینگ

مشاوره معماری

برای داشتن فضای کارآمد و زیبا می توانید از مشاوره متخصصین آرل بهرمند شوید

02122901905
مهندسین مشاور معماری
کاردستی با وسایل دور ریختنی
دانلود مرورگر کریپتو تب

عضویت در گروه معماران آرل

بعد از ثبت ایمیل ، حتما از طریق لینک فعال سازی ، عضویت خود را فعال کنید.


معماری و طراحی هتل
طراحی و اجرا ساختمان اداری
طراحی داخلی ساختمان اداری و دفتر کار
تماس با گروه معماران آرل
: تهران ، نیاوران، سه راه یاسر،ساختمان آوا 2،
پلاک 250، طبقه 3، واحد 34
تلفن  :  ۶-۲۲۹۰۱۹۰۵-۰۲۱ 
فکس :    ۲۲۹۰۱۹۰۷-۰۲۱
ایمیل: info@arel.ir