رم کولهاس: فراتر از یک معمار برجسته هلندی
در لیست معماران بزرگ هلندی، نامهای برجستهای از برلاخه تا ون برکل به چشم میخورد، اما بر اساس میزان نفوذ و تأثیرگذاری، میتوان گفت رم کولهاس، نوه معمار دیرک روزنبرگ و پسر نویسنده آنتون کولهاس، در طول دوره حرفهای خود جایگاهی فراتر از دیگران داشته است. به تازگی فیلم مستندی توسط توماس ساخته شده که به شکلی پویا و کوتاه، زندگینامه کاری OMA و تجربه انسانی از معماری را به تصویر میکشد. این فیلم با ترکیب مصاحبه با سرپرست کارگاهها و عکسهای ثابت از سازههای بحرانی، چالشی دشوار را پشت دوربین به نمایش میگذارد و تجربهای سینمایی قدرتمند خلق میکند که در میان مستندهای معماری جهان کمنظیر است. این فیلم با روایتی دقیق و ویرایششده، داستان زندگی کولهاس را میشکافد و شخصیت کاریزماتیک، مبهم و محتاط او را به تصویر میکشد.
.jpg)
مستند «REM»: نگاهی به دنیای کولهاس
در سال ۲۰۱۵، رم کولهاس پیشنهاد ساخت اولین مستندی را داد که به طور جامع به بررسی شرایط انسانی در داخل و اطراف ساختمانهایش میپردازد. بر اساس این پیشنهاد، بیش از یکصد نفر به عنوان حامیان پروژه متعهد شدند تا بیش از ۳۰,۰۰۰ دلار برای تولید فیلم کمک کنند. ساخت این مستند چهار سال به طول انجامید و هفته گذشته در هفتاد و سومین جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد.
.jpg)
میتوان گفت که شهر نیویورک پایه و اساس همهچیز برای کولهاس است؛ او در سال ۱۹۷۲ برای انجام مطالعات در انجمن معماری لندن و شروع کار به نیویورک نقل مکان کرد و این شهر طنینی بنیادی و خاص برای او دارد. شخصیت کولهاس به گونهای است که گاهی مانند یک کارمند معمولی با لباسهای ساده به نظر میرسد و حتی از گوشی آیفون استفاده نمیکند، در حالی که داستانی انسانی شبیه به مستند «معمار من» (محصول ۲۰۰۳ درباره زندگی لوئی کان) را روایت میکند.
.jpg)
سبک روایی و کارگردانی فیلم
کولهاس فیلمسازی است که به روزنامهنگار و سپس به معمار تبدیل شد. او تمرکزی شدید بر مجموعهای از روایات بزرگ مانند ساختوساز در خاورمیانه، رسانهها، ویلاها و چهارمین نمایشگاه بینالمللی ونیز دارد. در حالی که همکاری با افرادی چون مارینا آبراموویچ نیز در رزومه او دیده میشود، این فیلم توسط توماس به تصویر کشیده شده و سایه کولهاس نیز در پشت دوربین مشاهده میشود که یک تاکتیک آگاهانه است.
.jpg)
در بیشتر قسمتها، کولهاس در حال حرکت است و دوربین نیز با او حرکت میکند. صحنههایی او را در جلسات نشان میدهند که با ویرایش صوتی همراه است و گاهی صدای افرادی که با او صحبت میکنند نیز شنیده میشود. کولهاس به ندرت به لنز دوربین نگاه میکند. تغییرات ناگهانی و غیرمنتظره صحنهها، مانند کات از شنا در استخر به شیرجه در اقیانوس، حسی گیجکننده از برنامه فشرده او ایجاد میکند و از یک وقایعنگاری ایستا جلوگیری میکند.
.jpg)
بازبینی پروژههای شاخص OMA در مستند
کنجکاوی کولهاس در صحنهای از فیلم کوتاه مشاهده میشود که توماس او را در حال بازبینی پروژههای OMA نشان میدهد؛ از جمله یک ساختمان عمومی، کتابخانه عمومی سیاتل، و دو ویلای خصوصی در فرانسه به نامهای مزون بوردو و ویلای dall’Ava در پاریس. در سیاتل، صحنهای بر دو مرد بیخانمان به نامهای فیل و مارک متمرکز است و با به تصویر کشیدن حس تنهایی و نزدیکی، پایبندی توماس به کشف شرایط انسانی در اطراف ساختمانها را نشان میدهد که یکی از موفقترین صحنههای فیلم است.
.jpg)
مزون بوردو، یکی از خانههای خصوصی OMA که ساخت آن در سال ۱۹۹۸ به پایان رسید، با سطوح بتنی رنگآمیزی شده و چمنهای بلند محوطه، پوششی مرئی دارد. یکی از صاحبان اصلی آن، پدر لوئیز لموین، معلول جسمی بود و پس از درگذشت او، ساکنان خانه را با الگویی متفاوت برای زندگی بازسازی کردهاند.
.jpg)
جمعبندی و بازخوردها
در فیلم، مصاحبهای با لموین در کنار همکار او Ila Bêka، زندگی راحت و رضایت حرفهای کولهاس را به نمایش میگذارد. پس از آن، دو نمایشگاهی که کولهاس برای نمایشگاه بینالمللی معماری ونیز در سال ۲۰۱۴ سرپرستی کرده بود، نشان داده میشود. در یک صحنه، کولهاس توسط حلقهای از روزنامهنگاران احاطه شده و موسیقی متن ارکسترال، این لحظه را به تصویر میکشد. این فیلم ۷۰ دقیقهای، بازگویی رسمی از زندگی حرفهای کولهاس است که هم مورد انتقاد و هم تحسین قرار گرفته و روایتی اصلاحشده از یک حرفه پربحث را ارائه میدهد.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)



