فرای اتو؛ معمار طبیعت و برنده فقید جایزه پریتزکر
فرای اتو (Frei Otto)، معمار و مهندس سازه برجسته آلمانی، به عنوان چهلمین دریافتکننده جایزه معتبر پریتزکر انتخاب شد. این خبر به دلیل درگذشت او، دو هفته پیش از اعلام رسمی منتشر گردید. اتو که بیش از همه با طراحی نوآورانه استادیوم المپیک ۱۹۷۲ مونیخ شناخته میشود، میراثی ماندگار از خود به جای گذاشته است.
سازه کششی و پیشگام او برای استادیوم المپیک، در تضاد کامل با معماری سخت و استبدادی گذشته آلمان قرار داشت و چهرهای متفاوت و مهربانتر از این کشور را به جهان معرفی کرد. هیئت داوران جایزه پریتزکر در بیانیه خود عمق تأثیر او را اینگونه توصیف میکند: «این تأثیر فقط در کپی کردن اشکال نیست، بلکه در مسیرهایی است که او به واسطه تحقیقات و اکتشافات خود بر روی همه گشوده است.»
متأسفانه فرای اتو پیش از برگزاری مراسم درگذشت، اما مدیر اجرایی جایزه پریتزکر پیش از مرگش این خبر را به اطلاع او رسانده بود. واکنش اتو به این افتخار بزرگ، نشان از فروتنی او داشت: «من هرگز برای دریافت این جایزه فعالیت نکردهام. هدف من از طراحی سازههای جدید، کمک به افراد فقیر بهخصوص پس از وقوع بلایای طبیعی بوده است. از دریافت این جایزه بسیار خوشحالم و از هیئت داوران و خانواده پریتزکر تشکر میکنم.»
زندگینامه و فلسفه معماری فرای اتو
فرای اتو، نزدیک به ۹۰ سال پیش در آلمان متولد شد و زندگی حرفهای طولانی خود را صرف تحقیق، تجربه و توسعه یک معماری حساس و نوآور کرد که الهامبخش معماران بیشماری در سراسر جهان شد. آموزههای او در زمینه سازههای سبکوزن، متغیر و با استفاده بهینه از منابع محدود، پس از گذشت بیش از ۶۰ سال، همچنان актуаل و ضروری هستند. او تعریفی جامع از معمار بود: یک محقق، مخترع، مهندس، معلم، طرفدار محیط زیست و خالق فضاهای بهیادماندنی.
آثار شاخص: از غرفههای موقت تا استادیومهای جهانی
سازه های چادری و نمایشگاههای اولیه
اتو برای اولین بار با سازههای چادری خود که به عنوان غرفههای موقت در نمایشگاهها استفاده میشد، به شهرت رسید. سازههای او برای نمایشگاه باغ فدرال آلمان در دهه ۱۹۵۰، کاربردی، زیبا و دارای سقفهای شناوری بودند که به نظر میرسید به سختی سرپناهی ایجاد کردهاند و پس از پایان رویداد به راحتی برچیده میشدند.
پروژههای نمادین بینالمللی
سازه کابل-شبکهای برای غرفه آلمان در نمایشگاه مونترال ۶۷، نقطه عطفی در کارنامه او بود. این سازه که در آلمان پیشساخته و در مونترال در زمانی کوتاه مونتاژ شد، به دلیل ظرافت و اصالت، یکی از برجستهترین بخشهای نمایشگاه بود. سقفهای عظیم طراحیشده برای المپیک ۱۹۷۲ مونیخ نیز ترکیبی بینظیر از سبکی و استحکام بودند؛ یک چالش سازهای که بسیاری موفقیت آن را غیرممکن میدانستند. چشمانداز معماری ورزشگاه، استخر و فضاهای عمومی که حاصل تلاش یک تیم بزرگ بود، هنوز هم شگفتانگیز است.
الهام از طبیعت و معماری پایدار
فرای اتو با الهام از طبیعت و فرآیندهای موجود در آن، همواره به دنبال راهی برای محصور کردن فضا با استفاده از کمترین مقدار مواد و انرژی بود. او ایدههای پایداری را مدتها قبل از ابداع این واژه به کار میگرفت. پدیدههای طبیعی مانند جمجمه پرندگان، حبابهای صابون و تارهای عنکبوت، منبع الهام او بودند. پوسته شبکهای، مانند آنچه در Mannheim Multihalle در سال ۱۹۷۴ دیده شد، نشان میدهد که چگونه یک راهحل سازهای ساده میتواند فضایی انعطافپذیر و قابل توجه ایجاد کند.
تقریباً تمام آثار فرای اتو با همکاری دیگر متخصصان طراحی شده است. او اغلب به عنوان بخشی از یک تیم چندرشتهای برای مقابله با چالشهای پیچیده معماری و سازهای فعالیت میکرد. هیئت داوران پریتزکر در بیانیه نهایی خود تأکید کرد: «جایزه پریتزکر ۲۰۱۵ به خاطر ایدههای رویایی، ذهن پویا، اعتقاد به اشتراکگذاری آزاد دانش، روحیه مشارکتی و دقت او در استفاده از منابع، به فرای اتو تعلق میگیرد.»
در بخش بعدی به معرفی آثار این معمار خواهیم پرداخت. اینجا کلیک کنید.
