یوهان برامس: آهنگساز بزرگ دوره رمانتیک
یوهان برامس (Johannes Brahms) آهنگساز و پیانیست برجسته آلمانی بود. او که در هامبورگ در یک خانواده پروتستان متولد شد، بیشتر عمر حرفهای خود را در وین، پایتخت اتریش، گذراند. جایگاه و شهرت او در آهنگسازی به قدری است که نام او در کنار یوهان سباستین باخ و لودویگ ون بتهوون در گروهی مشهور به “سه B” قرار میگیرد؛ لقبی که در قرن نوزدهم توسط هانس فون بولوو، رهبر ارکستر، به آنها داده شد.
برامس قطعات متعددی برای ارکستر سمفونیک، موسیقی سالن، پیانو، ارگ و گروه کر نوشت. او به عنوان یک پیانیست هنرمند، بسیاری از آثار خود را شخصاً به نمایش درآورد. برامس با بسیاری از نوازندگان مطرح زمان خود نظیر کلارا شومان (پیانیست) و یواخیم جوزف (ویولونیست) همکاری نزدیک و دوستانهای داشت. بسیاری از آثار او امروزه پایههای اصلی رپرتوار کنسرت مدرن را تشکیل میدهند. او یک ایدئالیست سرسخت بود که برخی از آثار خود را از بین برد و برخی دیگر را هرگز منتشر نکرد.
زندگینامه و سبک هنری برامس
نوآور و سنتگرا
نویسندگان همدوره و متأخر، برامس را هم به عنوان یک نوآور و هم یک سنتگرا میشناسند. موسیقی او عمیقاً در ساختار و تکنیکهای آهنگسازی بزرگان کلاسیک ریشه دارد. در حالی که بسیاری از معاصرانش موسیقی او را بیش از حد آکادمیک میدانستند، چهرههای برجسته بعدی مانند آرنولد شونبرگ و ادوارد الگار او را ستایش کردهاند. سختکوشی و ساختار دقیق آثار برامس، نقطه شروع و الهامبخش نسلهای بعدی آهنگسازان شد. با این حال، در درون این ساختارهای دقیق، موتیفهای عمیق رمانتیک نهفته است.
آغاز فعالیت هنری
او فرزند دوم یوهانا هنریکا نیسن و یوهان جاکوب برامس بود و از دوران کودکی با موسیقی آشنا شد. پدرش در فیلارمونیک هامبورگ کنترباس مینواخت و برامس جوان نواختن پیانو را از سن ۷ سالگی آغاز کرد. در دوران نوجوانی، او به یک موسیقیدان کامل تبدیل شده بود و برای کمک به وضعیت مالی خانواده، در مکانهای مختلف به اجرای موسیقی میپرداخت. در سال ۱۸۵۳، برامس به رابرت شومان، آهنگساز و منتقد مشهور آلمانی، معرفی شد. رابطه آنها به سرعت عمیق شد و شومان در دوست جوان خود آینده درخشانی برای موسیقی میدید. او برامس را “نابغه” و “عقاب جوان” نامید و در مقالهای مشهور او را ستود. این ستایشها به سرعت آهنگساز جوان را در دنیای موسیقی به چهرهای شناختهشده تبدیل کرد.
آثار برجسته و میراث موسیقایی
شاهکارهای ارکسترال و کُرال
برامس قطعات مهمی برای ارکستر خلق کرده است. دو سرناد، چهار سمفونی، دو کنسرتو پیانو، یک کنسرتو برای ویولن، یک کنسرتو برای ویولن و ویولنسل، و دو پیشدرآمد ارکستر (پیشدرآمد فستیوال آکادمیک و پیشدرآمد تراژیک) از جمله آثار مهم او هستند.
اثر کُرال طولانی او به نام “مرثیه آلمانی” از نوشتههایی است که برامس از انجیل لوتر برگزیده است. او این اثر را در سه دوره مهم از زندگیاش ساخت. بخشهایی از آن پس از اقدام به خودکشی رابرت شومان و بخش عمده آن پس از مرگ مادرش در سال ۱۸۶۸ ساخته شد و در نهایت در سال ۱۸۶۹ به طور کامل منتشر گردید.
کمالگرایی افراطی
برامس یک کمالگرای افراطی بود. او بسیاری از آثار اولیهاش، از جمله بیش از ۲۰ کوارتت سازهای زهی را از بین برد. همچنین بیش از ۱۵ سال (از ۱۸۶۱ تا ۱۸۷۶) برای تکمیل سمفونی اول خود وقت صرف کرد و حتی پس از اجراهای اولیه، بخشهایی از آن را تغییر داد. برامس به شدت به نوشتن “موسیقی خالص” (موسیقی بدون روایت داستانی) علاقه داشت و هیچگاه اپرا یا پوئم سمفونیک ننوشت.
آثار محبوب در مقیاس کوچک
با وجود شهرت به عنوان آهنگسازی جدی، برخی از محبوبترین آثار برامس قطعاتی در مقیاس کوچک مانند “رقصهای مجارستانی”، “والسها برای پیانو” (اپوس ۳۹) و بهویژه ترانه معروف “لالایی برامس” (Wiegenlied) هستند که برای جشن تولد پسر یکی از دوستانش ساخته شد.
تأثیر برامس بر دنیای موسیقی
ادامهدهنده راه بتهوون
برامس برای بتهوون احترام فوقالعادهای قائل بود و مجسمه نیمتنهای از او را در خانهاش داشت. تأثیر سبک بتهوون، بهویژه در سمفونی شماره یک برامس، به وضوح قابل مشاهده است، تا جایی که پس از اجرا در وین به آن لقب “سمفونی دهم بتهوون” را دادند.
استادی در کانترپوینت و ریتم
برامس استاد کانترپوینت (آمیختن چند خط ملودیک) بود و از پیچیدهترین تکنیکها برای بیان احساسات خود استفاده میکرد. برخورد ظریف او با ریتم و وزن آهنگ از دیگر ویژگیهای بارز اوست. مایکل ماسگریو، موسیقیشناس، او را در تفکر پیشرفته ریتمیک با استراوینسکی مقایسه میکند.
تأثیر بر آهنگسازان آینده
نگاه برامس هم به گذشته و هم به آینده بود. جسارت او در هارمونی و ریتم بر آهنگسازان محافظهکار و مدرن تأثیر گذاشت. آنتونین دورژاک، هانس رت، ماکس رگر و ادوارد الگار از جمله کسانی هستند که عمیقاً از موسیقی او تأثیر پذیرفتند.
برامس در سال ۱۸۹۷ در ۶۳ سالگی درگذشت و در قبرستان مرکزی وین در اتریش به خاک سپرده شد.
گزیدهای از آثار یوهان برامس
از شنیدن برخی از آثار این آهنگساز بزرگ لذت ببرید.
۱. Hungarian Dance No. 5
۲. Lullaby
۳. Waltz
۴. Cello Sonatas Steven
۵. Schubert – Der Doppelganger – Dietrich Fischer-Dieskau
