سرگذشت پر فراز و نشیب مجسمه گریفین چغازنبیل

بسیاری از ما، بارها میراث تاریخی بازمانده از نیاکانمان را در موزه‌های مختلف دیده‌ایم؛ اما اینکه هر یک از این سرمایه‌های بشری چه مسیری را طی کرده‌اند تا پس از صدها یا هزاران سال در موزه‌ها به نمایش درآیند، خود داستانی مفصل است.

در این گزارش، داستان یکی از این آثار کهن کشف شده در چغازنبیل و متعلق به دوران عیلام میانی (هزار و سیصد سال پیش از میلاد) را می‌خوانیم که به دستان هنرمند خانم «الهام فکری نژاد»، از کارشناسان مرمت آثار تاریخی، طی مدت دو سال مرمت شده است و اکنون در موزه «هفت تپه» نگهداری می‌شود.

مجسمه گریفین (شیر-عقاب) از محوطه‌ی تاریخی چغازنبیل در حفاری‌های دهه چهل توسط «رمان گیرشمن» باستان‌شناسی فرانسوی یافت شد. این مجسمه احتمالا مانند مجسمه گاو موجود در موزه ایران باستان (موزه ملی ایران – تهران) از مجسمه‌های نگهبان دروازه‌های معبد چغازنبیل (زیگورات) بوده، و در دروازه شرقی قرار داشته است. خانم ‘تانیا گیرشمن’ در کتاب خاطرات خود نوشته است قطعات زیادی از مجسمه‌های شیر عقاب یافت شده بوده است اما فقط یک مجسمه از میان آن قطعات را توانسته است پس از ۱۰ سال بازسازی کند. پس از بازسازی این مجسمه توسط خانم گیرشمن، مجسمه شیر – عقاب برای نمایش در سالن موزه شوش قرار می‌گیرد و مجسمه گاو به موزه ایران باستان آورده می‌شود. متاسفانه در زمان جنگ تحمیلی ایران و عراق و در اثر بمباران، دیوار موزه روی این مجسمه می‌ریزد و مجسمه از قسمت پاها و کمر آسیب می‌بیند و سالها در مخزن موزه نگهداری می‌شود.

پس از جنگ در سال ۱۳۶۷ تصمیم به بازسازی مجسمه گرفته می‌شود. مرمت‌هایی بر روی آن انجام می‌شود ولی ناموفق و ناتمام رها می‌شود.

سال‌های ۸۸ و ۸۹ پایگاه مطالعاتی چغازنبیل با پیگیری‌های فراوان موفق می‌شوند مجسمه را برای بازسازی از شوش به هفت تپه (پایگاه) منتقل کنند و از اردیبشهت ۱۳۹۰ کار مطالعاتی، پاکسازی و بازسازی این مجسمه آغاز شد.