معماری، فراتر از یک ابزار صرف برای رفع نیازهای مادی، آفرینشی فرهنگی و معنوی است. این هنر باید قادر باشد به امیدها، اشتیاقها و خواستههای انسان که از تنش میان اندیشه و زندگی او نشأت میگیرند، شکل و نظم بخشد. نقد این نظریه و همچنین نقد آثار معماری که در تحلیل این روند شکل میگیرند، میتواند به بازخوانی هویت جامعه امروز ما یاری رساند.
اهمیت نقد در معماری و فرهنگ
در فرهنگهای گوناگون، فضاهای نقادانه متفاوتی وجود دارد. آنچه برای مخاطبی در یک افق فرهنگی پذیرفتنی و عادی است، ممکن است برای مخاطبی دیگر در افق فرهنگی متفاوت، غیرقابل قبول باشد. فرهنگ متعارف جامعه ایرانی، به طور تاریخی از نقد رویگردان است و جنبهای که میتواند در پیشرفت کار هنرمند مؤثر باشد را درک نمیکند. نقد، نه تنها برای ستایش، بلکه برای بازگو کردن حقیقت و راهنمایی هنرمند ضروری است. گاهی نظریه و نقد، به جای آنکه مستقیماً هنرمند را مخاطب قرار داده و او را آزرده کند، با ایجاد پرسش در ذهن عموم (و خود هنرمند) آنها را به تفکر وامیدارد.
نقد، علاوه بر بررسی خود اثر معماری، تحلیل تاریخی، اجتماعی و روانشناسانه اثر را نیز در بر میگیرد و این روند میتواند مخاطبان دیگر را نیز به موضوع علاقهمند سازد. در واقع، نقد یا روایت، خود میتواند بنمایه گفتمانی باشد که انتظارات، پسندها، پیشداوریها و دلبستگیها را در درون خود کشف کرده و هنرمند را به ادامه یا اصلاح مسیرش دعوت نماید.
مجموعه آثار یک هنرمند به خوبی نشان میدهد که روحیه، احساسات یا نیت او تا چه حد تابع قوانین سبکشناسانه دوران خود بوده است. نقد ساختارگرایانه به دنیایی توجه دارد که حتی برای خود هنرمند نیز ناشناخته است. گاهی فرد در یک فضای معماری شاد یا غمگین میشود، اما این لزوماً همان چیزی نیست که هنرمند طراح به آن اندیشیده است؛ او تنها به دنبال ارائه طرحی متناسب و نظمی پایدار است. در حالی که هم حس و هم ایده (پس از بررسی شکل)، جایگاه واقعی خود را در نظریههای معماری به دست میآورند. امروزه، جوهره نقد معماری از واقعیات اقتصادی و اجتماعی فاصله ندارد و به کارکردی عینی تبدیل شده است که میتواند حقیقت را از میان دهها نظریه استخراج کند، از جهان تقلید شدنی دوری جوید و قوانین سبکشناسانه را که در زمان هنرمند بر بیانگری هنری او مسلط بودهاند، ارائه دهد.
هشتادمین گفتمان هنر و معماری
به مناسبت انتشار پنجاهمین شماره فصلنامه فرهنگ و معماری، هشتادمین گفتمان هنر و معماری برگزار میشود. در این رویداد، آقایان محمدحسن خوشنویش، داراب دیبا، اکبر صارمی، منوچهر طبیبیان، اصغر ساعد سمیعی و حسین سلطان زاده سخنرانی خواهند کرد و این برنامه با نمایش فیلم همراه خواهد بود.
جزئیات برگزاری:
زمان: چهارشنبه ۹ اسفند ماه ۱۳۹۱، ساعت ۱۶ الی ۱۹
مکان: موزه هنرهای دینی امام علی (ع) – خیابان ولیعصر – چهارراه نیایش – بلوار اسفندیار – شماره ۳۵
کتاب راس ساعت ۱۶ توزیع میگردد.
