مجتمع تجاری دریا فیروز فیروز

مشخصات پروژه مجتمع تجاری دریا

معماری: فیروز فیروز

موقعیت: تهران- سعادت آباد

سال: 1391

مساحت: 37310 متر مربع

مراکز خرید در عصر مدرن و دیجیتال

مراکز خرید و فضاهای تجاری دوران مدرن را می‌توان موج دوم محیط‌های تجاری نامید که ماحصل انقلاب صنعتی و ظهور معماری مدرن به شمار می‌رود و ریشه در مراکز و بازارهای سنتی دارد. اما در هزاره سوم مراکز خرید با موجی جدیدی روبرو شده‌اند. ظهور پدیده اینترنت و به تبع آن خرید و فروش اینترنتی، بسیاری از صاحبان صنایع، فروشگاه‌ها و بازاربورس را بر آن داشت تا به طراحی پایگاه‌های اینترنتی و ارائه خدمات به صورت آنلاین، حتی ایجاد یک فروشگاه مجازی و امکان انتخاب و گزینش محصول توسط خریدار بپردازند و دنیای تجارت و اقتصاد را با پیشرفت و در عین حال بحران جدیدی روبرو سازند. حال این سوال مطرح می‌شود که آیا ورود این موج جدید، مراکز خرید را دچار بحران و رکود خواهد نمود؟

آنچه تا این لحظه به ذهن خطور می‌کند آن است که نباید مانند گذشته صرفاً طراحی فیزیکی محیط مرکز خرید و متراژ مورد نیاز مورد توجه قرار گیرد بلکه این فضاها باید طوری طراحی شوند که به خریدار یک حس جمعی القا کنند. امروزه مراکز خریدی رونق دارند که شامل مکان تجمع و خدماتی نظیر فضای نشستن، فضاهای انتظار، بازی و سرگرمی کودکان، کافی شاپ، رستوران، سکوهای نمایش و … می‌باشند. آنچه واضح است امروزه، مراکز خرید به مکانی برای تفریح و گذران اوقات خانواده بدل شده است.

لایه‌های شکل‌دهنده ایده طراحی پروژه

۱- تاثیرات سایت

فرم هندسی سایت (شمالی- جنوبی)، دید شمال و جنوب (کوهستان و شهر) و مجاورت با فضای سبز (جنوب و غرب) از عوامل تأثیرگذار بر سایت بوده‌اند.

۲- دسترسی‌ها

دسترسی‌های سواره اصلی و فرعی، دسترسی‌های پیاده از فضاهای سبز مجاور، محله مسکونی مجاور و پل عابر پیاده در شمال پروژه در نظر گرفته شده است.

۳- برنامه فیزیکی پروژه

تأمین نیازهای کارفرما تا حد ممکن یکی از اهداف اصلی بوده است.

۴- تعریف مراکز تجاری

مراکز خرید دنیای مدرن شریان حیاتی یک شهر می‌باشند که علاوه بر فعالیت‌های اقتصادی، حرکت‌های اجتماعی و فرهنگی را در سیطره خود قرار داده‌اند. فضای تجاری فضای تحرک و جنبش و هیجان است.

۵- تبلیغات

امروزه اهمیت تبلیغات به منظور ایجاد شناختی تأثیرگذار از یک کالا یا یک مکان و تأثیرگذاری فوق‌العاده در فعالیت تجاری بر هیچ کس پوشیده نیست. در این میان تبلیغی موفق‌تر است که بتواند توجه افراد بیشتری را به سوی خود جذب سازد.

۶- تنوع و خوانایی

ایجاد فضایی متنوع و جذاب و در عین حال خوانا و پاسخ‌ده از دیگر اهداف پروژه است.

۷- توجه به معماری متن‌گرا

حرکت در جهت تقویت حس مکان در مقابل معماری ژنریک. به این معنی که ایده نهایی، اقتباس فرمال یا عملکردی از مفهوم مرکز تجاری بدون در نظر گرفتن مکان پروژه نیست بلکه مستقیماً برآمده از آنالیزها و دیاگرام‌ها می‌باشد.

رویکردهای اصلی در طراحی مجتمع تجاری دریا

الف- ایجاد فضاهای عمومی اجتماعی در سایت

ایجاد یک پلازای شهری در فضای سبز شرقی: ساختمان روی خود را از معبر اصلی و پر تردد به سمت فضای سبز می‌چرخاند و آن را به آغوش خود دعوت می‌کند. معبر بین سایت و پارک شرقی به گونه‌ای اجرا می‌شود تا از لحاظ توپوگرافیک، دو زون به هم متصل شوند. به این ترتیب خریداران در فواصل بین خرید مجال استراحت و مکث خواهند یافت و نیز ارتباط محله مسکونی شرق سایت با پروژه برقرار می‌شود. در مرکز خرید امروزی، صرف عمل خرید مهم نیست بلکه تعاملات اجتماعی و فضاهای عمومی شاید مهمترین عنصر سایت پلان مراکز خرید هستند.

ب- ایجاد تعامل بین فضای سبز و پروژه

همزمان با چرخش ساختمان به سمت پارک مجاور سایت، فرم پیچش یافته پروژه، فضاهای خالی در درون خود ایجاد می‌کند تا هرچه فعالانه‌تر، فضای سبز را به درون دعوت کند. فضای سبز روی بخشی از پلکان به حرکت در می‌آید و خود را به تراس طبقه دوم می‌رساند. پیوند بین فضای سبز و پروژه به غنای هردوی آنها افزوده است. در این مکان نوار اصلی ارتباطات پدید می‌آید که یکی از اولویت‌های طراحی است و محیطی روشن با پوشش گیاهی بالارونده را ایجاد می‌کند که سکانس‌های جذابی برای خریداران پدید می‌آورد.

ج- ایجاد منظر به فضاهای سبز، شهر و کوهستان

جهت خلق فضای سیال و استفاده از پتانسیل‌های بصری سایت، دید به شهر تهران (جنوب) با دید به کوه‌ها (شمال) در هم می‌آمیزد و فرم دچار پیچش (Twist) می‌شود. یک تراس وسیع در طبقه دوم رو به جنوب و شرق قرار گرفته که علاوه بر دسترسی از داخل ساختمان، توسط سلسله پله‌هایی از محوطه باز همکف نیز قابل دسترسی می‌باشد. به این ترتیب فضای تجمع همکف و فضای مکث (تراس) طبقه دوم به هم متصل می‌شود و پلکان می‌تواند به صورت سکوهایی برای نشستن عمل کند. در فضای مابین پله‌ها، بخشی از ویترین‌های طبقه اول به صورت بیرون زده خودنمایی می‌کند.

د- استفاده حداکثر از سطوح نما و ویترین‌ها برای تبلیغات

یکی از اهداف مهم طراحی، ایجاد سطوح با مساحت قابل توجه جهت تعبیه پانل‌های تبلیغاتی و دیجیتالی می‌باشد تا ساختمان بتواند خود، معرف کالاهای درونش باشد. نمای جنوبی بهترین مجال برای دیده شدن تبلیغات توسط خودروهایی است که از بزرگراه چمران به سمت شهرک غرب و سعادت آباد و برعکس حرکت می‌کنند، در حالیکه نمای شرقی و شمالی بیشتر برای جذب مخاطبین پیاده در نظر گرفته شده است. وجود بدنه یکدست و ممتد در سمت غرب و نیز امتداد ویترین‌های طبقه همکف در راستای بولوار فرهنگ، به برآورده کردن این خواسته کمک بزرگی کرده است.

ه- پیوند استراکچر و فرم

آنچه تهران امروز بیش از هرچیزی به آن نیاز دارد، وجود ساختمان‌های آیکانیک (Iconic) است که نه فقط از لحاظ فرم خاص باشند بلکه از سازه‌های نوین نیز بهره گیرند. نتیجه چنین روندی، خلق جاذبه توریستی و درآمدزایی بیشتر برای شهر تهران و صاحبان مشاغل خواهد بود. فرم این پروژه، در نتیجه آنالیزها و دیاگرام‌ها، به کنسول عظیمی در جنوب ساختمان منجر شده است که برای اتومبیل‌ها و افرادی که از جنوب سایت عبور می‌کنند، بیشترین جاذبه را دارد. این ابر سازه، به یک دعوت کنندگی قوی تبدیل شده که گویی تمام اجسام را به درون خود می‌کشد. پاسخ سازه‌ای این فرم که هم کنسول و هم دچار پیچش (Twist) شده است، یک پوسته خرپایی است که کل بنا را پوشش می‌دهد. اجزای این خرپا، فرم جداره بنا را تعیین می‌کنند و در حقیقت سازه و فرم بنا یکی است.

و- طراحی فضاهای داخلی

در طراحی فضاهای داخل مجموعه، با توجه به سازماندهی خطی پروژه، سعی بر آن بوده است تا در راهروها بن بستی به وجود نیاید و روانی حرکت خریداران و خوانایی سیرکولاسیون در اولویت قرار گیرد. سیرکولاسیون عمودی در قالب دو سری مجموعه پله- آسانسور در بدنه‌های شرقی و غربی پیش‌بینی شده است. در نقاط متفاوتی، پله برقی دیده شده که به تنوع فضا کمک کرده است. در کنار آسانسورهای مسافربر، آسانسور سرویس به طبقات تجاری و فودکورت پیش‌بینی شده است. همچنین در قسمت فودکورت، یک راهروی سرویس در پشت رستوران‌ها، آنها را به هم وصل می‌کند.

ویدی که در طبقات به منظور هدایت نور و دید ایجاد شده، در هر طبقه تغییر شکل می‌دهد به نحوی که در مجموع یک فضای منفی نرم و منعطف داخل ساختمان ایجاد می‌کند. این فضا، در حرکت از همکف به طبقه فودکورت، خود را به جداره نما نزدیک و نزدیکتر می‌کند تا آنجا که با آن برخورد می‌کند و حجم وسیعی از نور و دید را در آغوش می‌گیرد. نور مناسب باعث می‌شود خریدار زمان طولانی‌تری را برای خرید در مرکز خرید صرف کند.

جهت القای حس جمعی، فضاهای تجمع مانند اطراف وید و تراس طبقه دوم در ترکیب با واحدهای تجاری دیده شده است. همچنین در طراحی مجموعه، ارتباط فودکورت و بام پروژه برای ایجاد فضای تجمع و سرویس‌دهی بهتر در نظر گرفته شده است.

ز- الهام از معماری معاصر ایران

بدنه مجموعه به کمک نور، بافت، مصالح و تناسبات سعی در تداعی برج آزادی به عنوان نمونه موفق مونومانتال دارد. این مرکز تجاری سعی در به کارگیری تزئینات ایرانی در ترکیب با روش‌های نوین اجرایی دارد. این موضوع را می‌توان در نحوه ترکیب سنگ و فلز و شیشه در نمای پروژه مشاهده کرد.

تحریریه معماری آرل

منبع: etoood