متریال و مصالح ساختمانی، هویت مادی یک پروژه معماری را شکل می‌دهند و تعیین می‌کنند که ما هر روز با چه عناصری در تعامل هستیم. حس یک دستگیره سرد فلزی، گرمای نشیمنی از چوب، یا شفافیت یک پنجره شیشه‌ای ضخیم، هرکدام تعاریف متفاوتی از فضا ارائه می‌دهند. حال تصور کنید که یک دستگیره شیشه‌ای، دیواری فلزی و سرد، یا پنجره‌ای چوبی چه نتایج متفاوت و منحصربه‌فردی خلق می‌کنند. اهمیت یک متریال ساختمانی می‌تواند به فرم، عملکرد، یا زمینه استفاده از آن بستگی داشته باشد و گاهی هر سه مورد، اجزای جدایی‌ناپذیر یک پروژه معماری هستند. در ادامه، به معرفی ۱۶ متریال کلیدی و ویژگی‌های هر یک می‌پردازیم که در دنیای معماری و ساختمان‌سازی اهمیت فراوانی دارند؛ برخی از این مصالح مانند بتن و چوب کاملاً شناخته‌شده و برخی دیگر ممکن است برای شما جدید باشند.

بتن (Concrete)

بتن به طور گسترده در اکثر پروژه‌های ساختمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد و یکی از اصلی‌ترین مصالح در صنعت ساخت‌وساز است. با این حال، نباید از اثرات زیست‌محیطی آن غافل شد؛ تولید این ماده مسئول تولید کربن و حدود ۵٪ از گازهای گلخانه‌ای در سراسر جهان است.

چوب (Wood)

چوب به عنوان یکی از قدیمی‌ترین مصالح ساختمانی، حضوری پررنگ در بناهای سنتی دارد. این ماده زیبا به لطف تکنیک‌های نوین و تجهیزات صنعتی مدرن، امروزه در اشکال و فرم‌های بسیار متنوعی عرضه می‌شود و حتی اخیراً خواص شفافیت نیز به آن افزوده شده است. چوب همچنان یکی از مهم‌ترین و در دسترس‌ترین مصالحی است که معماران همواره از آن بهره می‌برند.

فلز (Steel)

خط آسمان (Skyline) شهرهای مدرن، مدیون انقلاب صنعتی و استفاده هوشمندانه از فلز برای افزایش مقاومت سازه‌ها و سبک‌سازی ساختمان‌ها است. این تحولات در طول یک قرن گذشته، منجر به خلق پوسته‌ها و آسمان‌خراش‌های شگفت‌انگیز شده است. امروزه اطلاعات جامع طراحی و اجرای سازه‌های فولادی در وب‌سایت SteelConstruction.info به صورت دقیق در دسترس است.

پلاستیک (Plastic)

اگرچه پلاستیک ممکن است ماده‌ای ارزان و ناپایدار به نظر برسد، اما نباید از پتانسیل‌های بی‌شمار آن چشم‌پوشی کرد. چرا این ماده که در ساخت وسایل بی‌شماری کاربرد دارد، در مصارف اصلی ساختمانی کمتر استفاده می‌شود یا به صورت طبیعی قابل بازیافت نیست؟ پس چرا دنیای جدید پرینترهای سه بعدی تا این حد از اهمیت برخوردار هستند؟ شورای شیمی آمریکا با تحقیقات گسترده، کاربرد پلاستیک را به عنوان یک شاخصه اصلی در معماری آینده و متصل به منابع طبیعی بررسی کرده است؛ ماده‌ای که می‌تواند به صورت گسترده در تمام اقلیم‌ها به کار رود و کاربرد پرینترهای سه‌بعدی را متحول کند.

سنگ (Stone)

سنگ، متریال دیگری است که به طور گسترده در موقعیت‌های جغرافیایی مختلف جهان به کار می‌رود. این ماده با بافت‌های متنوع، رنگ‌های زیبا و استحکام بالا شناخته می‌شود. با وجود سنگینی و صلبیت، می‌توان آن را به اشکال گوناگون تراش داد. موسسه بین‌المللی سنگ ساختمانی (The Building Stone Institute)، منبعی جامع برای معرفی بهترین و رایج‌ترین سنگ‌های مناسب برای ساخت‌وساز است.

پارچه و سازه‌های پارچه‌ای (Textiles)

منسوجات و پارچه‌ها معمولاً در سازه‌های کششی به کار می‌روند، اما کاربرد آن‌ها طیف گسترده‌ای از فضاهای معماری را پوشش می‌دهد. الیاف می‌توانند به عنوان بستری برای تحمل بار یا ماده‌ای پرکننده برای فضاهای خالی عمل کنند. خاصیت تورم و فشردگی، از مزایای بزرگ این متریال است. مجله معماری منسوجات (a collection of technical articles for architects) مجموعه‌ای از مقالات فنی مرتبط با این حوزه را منتشر کرده است.

شیشه (Glass)

شیشه پرکاربردترین ماده برای دستیابی به نور و شفافیت در پروژه‌های معماری است. این متریال علاوه بر کاربردهای داخلی، یکی از عناصر رایج در نماسازی معماری معاصر به شمار می‌رود. شیشه‌های امروزی با خواص پیشرفته، گامی بزرگ به سوی هوشمندسازی برداشته‌اند. مرکز آموزشی شیشه PPG (The PPG Glass Education Center) منبعی عالی برای یادگیری درباره این ماده جذاب است.

آجر (Brick)

با وجود فرم مکعبی و ماهیت سخت آجر، سازه‌هایی بسیار زیبا و دلنشین با این متریال خلق شده است. نوآوران در قرن جدید به دنبال راه‌هایی برای پایدارسازی و استفاده خلاقانه از آجر در سازه‌های مدرن هستند. انجمن توسعه آجر (The Brick Development Association) مجموعه‌ای بزرگ از منابع آموزشی و نمونه‌های آجر را ارائه می‌دهد.

کولار (Kevlar)

کولار ماده‌ای با قدرت کششی و انعطاف بالا است که حتی از زره‌های فولادی نیز قوی‌تر است و یک دارایی ارزشمند در صنعت ساختمان محسوب می‌شود. این متریال با وجود حجم و وزن کمتر نسبت به فولاد، قادر به تحمل بارهای سنگین است. کتاب «متریال‌های معماری» نوشته جان فرناندز (this snippet of the book Material Architecture by John Fernandez) برنامه‌های جامعی برای کاربرد کولار در معماری ارائه می‌دهد.

بامبو (Bamboo)

بامبو متریالی است که استفاده از آن ارتباط مستقیمی با جغرافیای اقلیمی پروژه دارد. این ماده پایدار، قوی و انعطاف‌پذیر، زیبایی منحصربه‌فردی به پروژه‌ها در برخی اقلیم‌ها می‌بخشد و امروزه به صورت شماتیک و برای زیباسازی فضا در طراحی داخلی نیز کاربرد دارد.

فیبر کربن (Carbon Fiber)

هیچ ماده دیگری به اندازه فیبر کربن در صنایع مختلف بازتاب نداشته است. این متریال پنج برابر قوی‌تر، دو برابر سخت‌تر و بسیار سبک‌تر از فولاد است. ترکیبات فیبر کربن به گونه‌ای است که می‌توان آن را به هر الگو و شکلی درآورد و به همین دلیل در صنعت ساختمان و خودروسازی کاربرد فراوانی دارد.

سلول‌های جذب انرژی (Photovoltaic cells)

با توجه به افزایش دمای کره زمین، جای تعجب است که چرا پنل‌های فتوولتائیک هنوز به یک استاندارد رایج در معماری تبدیل نشده‌اند. با تکامل فناوری سلول‌های خورشیدی، این محصول به شیوه‌ای کارآمدتر و در دسترس‌تر برای معماران و کاربران قرار گرفته است.

زمین (Earth)

در میان تمام مصالح، زمین قدیمی‌ترین ماده مورد استفاده از ابتدای شکل‌گیری حیات است. زمین به عنوان یک ماژول فشرده طبیعی، قابلیت تغییر و شکل‌پذیری بالایی دارد. لانه‌های مورچه‌ها، خانه‌های اسکیموها یا غارهای طبیعی، نمونه‌های بارزی از سازه‌های خودساخته در طبیعت با استفاده از این متریال هستند.

ضایعات و مواد زائد (Waste)

ما روزانه طیف گسترده‌ای از مواد را به عنوان زباله دور می‌ریزیم. اما در سال‌های اخیر، تفکر استفاده مجدد از این مواد در میان معماران رواج یافته است. بازیافت و استفاده دوباره از موادی مانند بطری‌های پلاستیکی برای ساخت دیوارهای مقاوم در برابر زلزله، از تحسین‌برانگیزترین کانسپت‌های معماری پایدار به شمار می‌رود.

کاه (Straw)

ایجاد فضایی با عایق حرارتی غیرفعال، مقاوم در برابر رطوبت و سازگار با محیط زیست، با متریالی ساده به نام کاه امکان‌پذیر است. به همین دلیل سقف‌های کاهگلی در گذشته محبوبیت زیادی داشتند و در بسیاری از اقلیم‌ها، به‌ویژه مناطق سرد و مرطوب، مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

متریال‌های ارگانیک (Organic materials)

با از بین رفتن زیستگاه‌های طبیعی، آشنایی با ساختارهای خلق‌شده توسط موجودات زنده اهمیت بیشتری یافته است. ما نه تنها می‌توانیم نحوه شکل‌گیری سازه‌ها را از طبیعت بیاموزیم، بلکه فرصت داریم تا مواد مورد استفاده آن‌ها را با ترکیبات جدید ادغام کرده و به بهترین نتایج برای معماری معاصر دست یابیم.

نتیجه‌گیری

همان‌طور که مشاهده کردید، متریال‌ها به دلیل هزینه و میزان دسترسی، نقش مهمی در زندگی روزمره ما ایفا می‌کنند. نمونه‌های ذکر شده تنها بخشی از مواد قابل استفاده در معماری هستند، اما این لیست می‌تواند دید شما را نسبت به مصالح اطرافتان گسترش دهد و شما را به تحقیق بیشتر ترغیب کند.