پنج شنبه های سینما و معماری: یک حبه قند

یک حبه قند: شاهکار طراحی صحنه در سینمای ایران

فیلم سینمایی “یک حبه قند” یکی از باشکوه‌ترین اثرهای سینمایی ایران به شمار می‌رود که از طراحی صحنه و دکوراسیون منحصربه‌فردی برخوردار می‌باشد. رضا میرکریمی در این ساخته خود از تیم ناظر و مشاور خوبی برخوردار بوده که باعث شد نتیجه نهایی یک فیلم با تمام ویژگی‌ها و رنگ و بوی ایرانی باشد. در فیلم یک حبه قند محمد رضا منصوری به عنوان مجری طرح و باران کوثری در سمت مجری صحنه به فعالیت پرداخته‌اند. این پروژه به لحاظ طراحی صحنه و دکور مورد استقبال بسیاری منتقدین جشنواره فیلم فجر و عموم درآمد.

خلق دکوراسیون از صفر: باغی در شهران

به گفته محسن شاه ابراهیمی مدیر طراحی فیلم، کل دکور در یکی از باغ‌های شهران ساخته شده‌ و بعد از پایان فیلمبرداری به طور کامل تخریب شده است. از این نظر می‌توان گفت طراحی صحنه و دکور این فیلم در میان بسیاری از فیلم‌های ساخته شده از آغاز تاریخ سینمای ایران بسیار ویژه بوده، چرا که ساخت کل دکور یک اثر بیشتر در سریال‌های تاریخی و یا برخی آثار سینمایی بلند که جنبه‌ای تاریخی داشته‌اند، اتفاق افتاده است.

در واقع ساخت این عمارت کار بسیار خاصی به شمار می‌رفت. به این دلیل که اصولا دکور در رابطه با فیلم‌های روز به صورت قطعه‌سازی و تکه‌سازی به کار می‌رود. اما در این فیلم ۸۵ درصد دکور در صحنه ساخته شده‌ بود. از ویژگی‌های دیگر طراحی صحنه و دکوراسیون پیش‌بینی منابع نوری در معماری است که سهولت نورپردازی را بوجود آورده است. ساخت کل دکور فیلم یک حبه قند به این علت بوده‌ که موقعیت بومی و محلی سناریو اصلی ایجاب می‌کرده که در فضایی شبیه به اطراف شهر یزد فیلمبرداری صورت گیرد که با این فضا داستان مطابقت داشته باشد. اما از آنجا که فیلمبرداری در تابستان انجام شده و دمای هوا در آنجا خیلی بالا بوده، و به دلیل سختی زیاد انتقال و جابجایی عوامل تولید به این محل، تصمیم گرفته شد در فضایی مشابه نزدیک به تهران فیلمبرداری را انجام شود. به همین دلیل در اطراف شهران، دکوری مطابق با فضای قصه ساخته شد.

چرا دکور ساخته شد؟ چالش‌ها و مزایا

شاه ابراهیمی که در فیلم “به همین سادگی” ساخته قبلی میرکریمی نیز به عنوان طراح معماری فیلم حضور داشت درباره “یه حبه قند” می‌گوید: بحث ساخت و ساز فضای سینمایی همواره دغدغه سینماگران بوده و هست. متاسفانه مکان مناسبی وجود ندارد که بتوان به دور از شلوغی فضای روزمره در آن دست به ساخت یک فیلم زد. یکی از مزایای ساخت دکور این است که بر حسب فضایی که در فیلمنامه نگاشته شده‌، به تشخیص کارگردان و فیلمبردار می‌توانید برخی سازه‌ها را تغییر دهید. چون معمولا این موضوع در لوکیشن‌هایی که به لحاظ تاریخی قدمت دارند و یا مکان‌هایی که نمی‌توان به معماری آن‌ها دست برد اتفاق نمی‌افتد. محسن شاه ابراهیمی یه همراه میرکریمی از مکان‌های زیادی برای تعیین لوکیشن‌ها بازدید کردند. به گفته خودش طبق داستان قرار بود ۸۵ درصد فیلم در یک خانه اتفاق بیفتد و یک فضای ایرانی را تجسم بخشد. بازدید از مناطق مختلف جغرافیایی از جمله استان‌های یزد و مرکزی آغاز شد و در نهایت به طالقان و اطراف تهران ختم شد. خانه مورد نظر را با اندکی اختلاف در میبد پیدا کردند. اما با استدلال‌های مطرح شده یعنی دوری و مسافت به این نتیجه رسیدند که محلی را در تهران پیدا و فضای مورد نظرشان را بازسازی کنند.

فرآیند طراحی و بازسازی یک عمارت ایرانی

وی همچنین عنوان داشت که بر اساس نیازهای فیلمنامه باید عمارت قدیمی ساخته می‌شد. خوشبختانه موقعیت جغرافیایی باغ (از نظر موقعیت شمال و جنوب) مناسب بود. با توجه به اتفاقات فیلمنامه و تعداد افراد، طراحی عمومی عرصه‌ها بر اساس فضای مورد نیاز صورت گرفت. پس از رسیدن به کلیات طرح، ما آن‌ها را به صورت پلان ترسیم کردیم و طی چندین جلسه با آقای میرکریمی آخرین تغییرات را بر اساس نیازهای فیلمنامه انجام دادیم. مواردی چون تعداد اتاق‌ها، موقعیت و ارتباطشان با یکدیگر، سیرکولاسیون، حیاط و موقعیت آن با حوض، باغچه و درختان انتهای باغ از جمله نکات مهم طراحی بودند که پس از اسکچ‌های اولیه با یکی از همکاران به صورت سه بعدی ساخته شد.

گالری تصاویر معماری فیلم یک حبه قند

منبع: Arel و article.tebyan