پنج شنبه های سینما و معماری: فرا ماشین (Ex Machina)

نقد و بررسی معماری در فیلم فرا ماشین (Ex Machina)

فیلم سینمایی «فرا ماشین» (Ex Machina)، یکی از شاخص‌ترین و تحسین‌شده‌ترین آثار علمی-تخیلی سال ۲۰۱۵ است. این فیلم در زمینه‌های مختلفی از جمله جلوه‌های ویژه، روانشناسی و به‌ویژه طراحی صحنه، اثری برجسته محسوب می‌شود. «Ex Machina» که اولین تجربه کارگردانی الکس گارلند است، با موفقیت توانسته توجه منتقدان و مخاطبان را به خود جلب کند. مهم‌ترین ویژگی بصری فیلم، جدای از شخصیت‌های رباتیک، طراحی صحنه مینیمال و خیره‌کننده آن است که توسط مارک دیگبی خلق شده؛ فضایی که با سادگی و سکوت خود، بیننده را در انزوایی عمیق غرق می‌کند.

بیوگرافی مارک دیگبی (Mark Digby)، طراح صحنه فیلم

مارک دیگبی، طراح صحنه و هنری برجسته آمریکایی است که کار خود را با کارگردانی فیلم‌های کوتاه آغاز کرد. علاقه او به معماری، مسیر حرفه‌ای‌اش را به سمت طراحی صحنه در هالیوود سوق داد. از آثار شاخص او می‌توان به «قاضی دِرِد سه‌بعدی»، «شتاب» و «زاغه‌نشین میلیونر» اشاره کرد که برای فیلم اخیر، موفق به دریافت جوایز معتبر بفتا و اسکار شد.

خلاصه داستان فیلم فرا ماشین

داستان فیلم درباره رباتی به نام آوا (آلیشیا ویکاندر) است که آخرین نسخه از هوش مصنوعی ساخته شده توسط یک دانشمند نابغه و منزوی به نام ناتان بیتمن (اسکار آیزاک) به شمار می‌رود. ناتان که مدیرعامل بزرگ‌ترین موتور جستجوگر جهان است، مسابقه‌ای میان کارمندانش برگزار می‌کند. برنده، کالب اسمیت (دومنهال گلیسون)، یک هفته را در ویلای دورافتاده او سپری خواهد کرد. کالب پس از رسیدن به ویلا متوجه می‌شود که باید در یک «آزمون تورینگ» شرکت کند تا با تعامل با آوا، مشخص کند که آیا این ربات می‌تواند شبیه یک انسان رفتار کند یا خیر. کالب تحت تأثیر واقع‌گرایی آوا قرار می‌گیرد و به تدریج به اخلاقی بودن آزمایش‌های ناتان شک می‌کند. در این میان، احساساتی میان کالب و آوا شکل می‌گیرد، اما آیا این عواطف واقعی هستند یا تنها بخشی از یک برنامه پیچیده؟

تحلیل طراحی صحنه و معماری فیلم

برخلاف بسیاری از فیلم‌ها با لوکیشن‌های متعدد، داستان «فرا ماشین» عمدتاً در چند فضای محدود روایت می‌شود که مهم‌ترین آن، ویلای ناتان بیتمن است. این ویلای مینیمال با خلوص طراحی و زیبایی‌های منحصربه‌فرد، مکانی دیدنی و در عین حال منزوی را به تصویر می‌کشد. در نگاه اول، این مکان شبیه به ویلاهای مدرن و ساده به نظر می‌رسد، اما با پیشرفت داستان، لایه‌های پنهان و ماهیت پیچیده آن آشکار می‌شود.

ناتان بیتمن یک میلیاردر نابغه است که زندگی خود را وقف تکنولوژی و هوش مصنوعی کرده است. دیگبی به زیبایی ویژگی‌های یک مکان راحت و تفریحی را با یک کارخانه کوچک و آتلیه طراحی صنعتی ادغام کرده است. رنگ‌بندی هر فضا متناسب با حال و هوای سکانس‌ها طراحی شده و توجه به جزئیات و هماهنگی با کارگردان، از نقاط قوت پروژه است. حتی نورپردازی راهروها، نشیمن و کارگاه نیز بر اساس اصول بصری معمارانه شکل گرفته‌اند.

لوکیشن اصلی فیلمبرداری، هتلی کوچک به نام Juvet Landscape Hotel در نروژ است که توسط گروه معماری Skodvin Architects طراحی شده. دیگبی با درک عمیق از فضا، دکوراسیون داخلی و بخشی از محوطه بیرونی را تغییر داد تا آن را به اقامتگاهی مناسب برای داستان فیلم تبدیل کند. «فرا ماشین» فیلمی سرشار از تعلیق، فضاسازی دقیق و زیبایی‌شناسی بصری است که تماشای آن به شدت پیشنهاد می‌شود.

تحریریه معماری آرل

منبع: filmandfurniture.com