سیستم های پوشش نما

وجود نماها علاوه بر حفاظت خارجی، تهویه طبیعی، عایق‌کاری و بهره‌وری انرژی، شخصیت و زینت ساختمان را افزایش می‌دهد. در میان انواع مختلف سیستم‌های نما، سیستم های پوشش نما به دلیل انواع مواد و بافت‌ها مانند فلز، شیشه، سنگ، چوب و کامپوزیت برجسته می‌شوند. همگی این سیستم‌ها ساختارهایی بادوام، کم تعمیر و نگهداری و از نظر بصری جذاب ایجاد می‌کنند. با نوآوری در بافت، فرم و فناوری می‌توان پانل‌های گوناگونی را برای ایجاد سیستم‌های روکش نمای عملکردی و زیبایی‌شناسی به وجود آورد. در این مطلب، با نمایش 6 پروژه معماری، به ویژگی‌های عملی و بصری سیستم‌های روکش نما می‌پردازیم.

سیستم های پوشش نما چیست؟

سیستم های پوشش نما به عنوان یک لایه خارجی عمل می‌کنند و به‌عنوان یک متریال محافظ، روی متریال دیگر را می‌پوشانند. این سیستم‌ها از انواع فلزات، لاستیک، سیلیکون یا آجر برای محافظت از نمای بیرونی و بهینه‌سازی عملکرد ساختمان ساخته می‌شوند. سیستم‌های روکش نما مدرن با کاهش مصرف انرژی و افزایش راحتی داخل ساختمان، به اهداف پایداری برای کاهش ردپای کربن دست می‌یابند.
طراحی این صفحه‌ها بر اساس پانل‌های فلزی است که با طراحی استراتژیک و برش لیزری با امکان انتخاب بی‌نهایت الگوها، شکل‌ها، رنگ‌ها و پرداخت‌ها بر اساس نیازهای هر پروژه قابل تنظیم هستند. این سیستم‌ها می‌توانند طرح‌های مدرن و مینیمالیستی ایجاد کنند و به جذابیت زیبایی‌شناسی ساختمان بیفزایند.
یکپارچه‌سازی استحکام سازه با تا کردن پانل‌ها، نیاز به جوشکاری یا عناصر ساختاری ثانویه را از بین می‌برد. به دنبال فرآیند طراحی ساده‌تر و آسان‌تر، این سیستم‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند تا با ترکیب ویژگی‌ها به شکل مستقیم در پانل‌ها، کار در محل را به حداقل برسانند. همچنین زبانه‌ها و شکاف‌ها برای کنترل فاصله و اطمینان از نصب سریع با هم ادغام می‌شوند.

سیستم های پوشش نما از چه متریالی ساخته می‌شود؟

سیستم های پوشش نما را اغلب می‌توان از چوب، سنگ‌تراشی، سیمان الیافی، فلز، پی‌وی‌سی (پلی وینیل کلراید) ساخت. همچنین می‌توان از طیف فزاینده‌ای از مواد کامپوزیتی استفاده کرد که دو یا چند ماده را با یک چسب پلاستیکی ترکیب می‌کنند.
بسیاری از این گزینه‌ها از قبل آماده شده‌اند و نیازی به پوشش یا رنگ‌آمیزی اضافی ندارند. ویژگی‌های عملکرد مواد روکش فلزی به طور قابل توجهی متفاوت است و انتخاب روکش نما باید بر اساس ارزیابی دقیق آب‌وهوا و نیازهای طراحی ساختمان باشد.
با انتخاب روکش مخصوص ارتفاع یا نوردهی، اغلب می‌توانید بهترین عملکرد فیزیکی و زیبایی را به دست آورید. به عنوان مثال، در شرایطی که پوشش خارجی ساختمان نیازی به مهروموم شدن کامل ندارد (به عنوان مثال، زیر ایوان‌های عمیق)، نصب روکش با قابلیت تنفس بالا می‌تواند یک مزیت باشد. اما در مناطق یا ارتفاعات با قرار گرفتن در معرض زیاد در معرض آفتاب، باد یا باران، رویکرد بسیار متفاوتی مورد نیاز است.

سیستم های پوشش نما چه ویژگی‌هایی دارد؟

سیستم های پوشش نما از دو جزو متقابل سیستم دیوار (به عنوان مثال، قاب چوبی سبک‌وزن) و لایه‌های روکش تشکیل شده‌اند. روکش، یک پوسته یا لایه غیر باربر است که به قسمت بیرونی دیوارها متصل می‌شود. نقش اصلی آن محافظت از ساختمان در برابر آب و اثرات آب‌وهوا است. نقش‌های ثانویه هم می‌تواند شامل عایق صدا، عایق حرارتی و مقاومت در برابر آتش باشد. انتخاب پوشش تاثیر قابل توجهی بر عملکرد محیطی، هزینه، جذابیت، زیبایی‌شناختی و ارزش ملک شما دارد. در ادامه به مهم‌ترین ویژگی‌های سیستم‌های روکش نما اشاره می‌کنیم.

1. قابلیت ساخت، در دسترس بودن و هزینه

قابلیت ساخت، در دسترس بودن و هزینه روکش سیستم های پوشش نما به نوع انتخابی آن بستگی دارد. سیستم‌های روکش معمولی مانند تخته هوای چوبی یا آجری به‌راحتی در دسترس و شناخته شده هستند. مواد کمتر رایج یا جدیدتر مانند عایق خارجی و سیستم‌های تکمیل (EIFS) کمتر در دسترس خواهند بود. بنابراین، باید شرکت طراح و سازنده‌ای را پیدا کنید که بتواند با متریال انتخابی شما کار کند.

2. ظاهر

انواع مختلفی از روکش نما موجود است و طیف گسترده‌ای از بافت‌ها، رنگ‌ها، سبک‌ها و پرداخت‌ها وجود دارد. بنابراین نتیجه کار فقط به تخیل طراح، بودجه شما، مقررات محلی یا شرایط ساختمان محدود می‌شود.
جدا از ملاحظات زیبایی‌شناختی، رنگ روکش خارجی بر ظرفیت آن برای جذب یا انعکاس گرما تاثیر می‌گذارد. در اکثر مناطق آب‌وهوایی استفاده از رنگ‌های روشن‌تر یا پوشش‌های بازتابنده، به‌ویژه برای سقف‌ها ترجیح داده می‌شود. استفاده از عناصر روکش تیره‌تر می‌تواند در آب‌وهوای سردتر مفید باشد. اما، در آب‌وهوای گرم‌تر، ممکن است نیاز به افزایش عایق نما داشته باشید تا پوشش تیره‌تر آن جبران شود.
اکثر مواد روکش نما دارای مشخصات یا بافت متمایز هستند که می‌تواند الگوهای افقی، عمودی یا زاویه‌دار و بافت سایه ایجاد کند. اغلب یک ترکیب خوب طراحی شده از متریال روکش می‌تواند ظاهری دلپذیر داشته باشد و مواد را با شرایط خاص مطابقت دهد (مثلا در مناطقی که نیاز به شستشوی مکرر دارند).

3. قابلیت سازه‌ای

طبق تعریف، سیستم های پوشش نما معمولا غیر باربر هستند (بار سقف یا کف را حمل نمی‌کنند). با این حال، برخی از سیستم‌های روکش ورقه‌ای می‌توانند نقش مهاربندی ساختاری را در کاربردهای قاب‌بندی سبک داشته باشند. به طوری که به شکل کاملا مناسب روی قاب ثابت شوند (به عنوان مثال، تخته سه‌لا ساختاری، الوار بازسازی‌شده، ورق سیمانی تقویت‌شده با الیاف).
الزامات تثبیت برای روکش مهاربندی می‌تواند پیامدهای قابل توجهی برای ظاهر بصری، ضد آب بودن، تراکم، تهویه و زهکشی نما داشته باشد. برای روش‌های قابل قبول  باید از استاندارد ملی ساخت‌وساز استفاده شود.

4. دوام و مقاومت در برابر رطوبت

دوام یک سیستم روکش نما به مواد و پوشش‌های مورد استفاده آن بستگی دارد. در برخی موارد، دوام به نگهداری خوب بستگی دارد (به عنوان مثال، تخته‌های هوای چوبی باید هرازگاهی رنگ‌آمیزی یا اصلاح شوند تا سالم بمانند).
سیستم های پوشش نما شامل تخته‌های افقی یا عمودی، مواد ورق یا پانل‌های کوچک‌تر همپوشانی مانند زونا و کاشی است. هر سیستم از روش‌های مختلفی برای جلوگیری از ورود باد و باران از طریق اتصالات استفاده می‌کند. بنابراین کارایی هر سیستم در برابر رطوبت بسته به جهت و سرعت باد و میزان قرار گرفتن آن در معرض باران متفاوت است.

5. جرم و عایق حرارتی

صرف نظر از جرم آن، روکشی که در خارج از قاب‌های عایق شده سبک‌وزن ثابت می‌شود، هیچ کمکی به عملکرد حرارتی نما ندارد. سیستم های پوشش نما اغلب به مقادیر کلی عایق دیوار کمک نمی‌کنند. با این حال، چندین محصول روکش کامپوزیت شامل عایق هستند. آن‌هایی که مقادیر R بالاتری دارند، در آب‌وهوای بسیار ملایم نیاز به عایق‌بندی عمده بین اعضای قاب ندارند.
خطر تراکم را می‌توان با طراحی مناسب، مشخص و نصب غشاهای ساختمانی و حفره‌های تخلیه آب کاهش داد. توجه داشته باشید که تخته عایق فوم سفت‌وسخت یک مانع بخار غیرقابل نفوذ است. بنابراین، وجود حفره‌های خشک‌کننده و زهکشی برای این سیستم‌ها در آب‌وهوای مستعد تراکم ضروری خواهد بود.

6. عایق صدا

به‌استثنای روکش بنایی (به عنوان مثال، آجر، خاک، بتن، سنگ) که معمولا یک سیستم با جرم بالا و ضخامت بالا هستند، سیستم های پوشش نما معمولا عایق صوتی محدودی دارد. البته محصولات متراکم‌تر و دارای لایه پشتی عایق فوم، معمولا رتبه‌بندی شاخص کاهش صدای وزنی (Rw) یا کلاس انتقال صدا (STC) را کسب می‌کنند.

7. مقاومت در برابر آتش و آفات

هر مکان باید به صورت جداگانه ارزیابی شود تا احتمال آتش‌سوزی آن تعیین شود. تولیدکنندگان و تامین‌کنندگان سیستم های پوشش نما اطلاعاتی در مورد رتبه‌بندی‌های محصولات خود را اعلام می‌کنند. مقاومت در برابر آفات هم به طور کلی به جزییات طراحی ساختمان و نه ویژگی‌های روکش نما بستگی دارد. سیستم‌های روکش کامپوزیتی با پوشش پلی‌استایرن منبسط‌شده نرم (EPS) می‌توانند موش‌ها و پرندگان را در صورت عدم دسترسی به حفره‌ها از خود دور کنند.
سیستم‌های غیرچوبی و اکثر سیستم‌های چوبی بازسازی‌شده در معرض حمله موریانه‌ها قرار نمی‌گیرند. اما توجه ناکافی به جزییات می‌تواند به موریانه‌ها اجازه دهد تا بدون شناسایی، به ساختار چوبی نفوذ کنند. تمام مواد روکش چوبی در معرض حمله موریانه قرار دارند، مگر اینکه ضد آفت باشند.

8. مسمومیت و قابلیت تنفس

بیشتر سیستم های پوشش نما کاملا غیرسمی هستند، اما رنگ آن‌ها می‌توانند سطوح مختلفی از سمی بودن را در خود داشته باشد. همیشه دستورالعمل‌های سازنده سیستم پوشش را برای نصب و کاربرد مناسب آن بررسی و دنبال کنید.

سیستم های پوشش نما تهویه‌دار (Rainscreens): طرح‌های قابل تطبیق با پروژه‌های متعدد

سیستم های پوشش نما تهویه‌دار (Rainscreens) مشخصه غیرقابل اشتعال، سخت، برجسته و با لایه‌های تک پوسته بودن را به چهره ساختمان می‌بخشند. این پانل‌های آلومینیومی یا فولادی تهویه‌دار که در طیف وسیعی از پیکربندی‌های دو و سه‌بعدی ساخته می‌شوند، می‌توانند با طرح‌های معماری متعدد سازگار شوند. همچنین روکش‌ها می‌توانند در پوشش کینار (در رنگ‌های نامحدود)، آلومینیوم آنودایز شده و پوشش پودری باشند.
سیستم زبانه و اسلات یکپارچه با ویژگی‌های فاصله‌گذاری برای تقسیم پانل‌ها بدون استفاده از شیم‌گیری بهره می‌برد. هنگامی که پانل یکپارچه به طور مستقیم بر روی بسترهای مناسب نصب می‌شود، نیازی به خز اضافی یا سایر عناصر پشتیبانی ثانویه ندارد. این پانل‌ها یک سیستم غربالگری باران مفصل باز با اتصالات خشک (غیر آب‌بندی) هستند.

1. نمونه سیستم های پوشش نما تهویه‌دار: ساختمان برایان 833

ساختمان برایان 833 که چند خانواده در آن سکونت دارند، ساختاری مستقل از صفحات سه‌بعدی را در خود جای داده است. برش از فولاد Cor-Ten که پتینه‌ها را به رنگ زنگ‌زدگی عمیق و آلومینیوم ناتمام روشن بریده است و هر پانل برای ایجاد کنتراست چشمگیر با یکدیگر همکاری می‌کند.

2. نمونه سیستم های پوشش نما تهویه‌دار: ساختمان فایو 88

ساختمان مسکن مقرون به صرفه FIVE 88 هم از سیستم های پوشش نما تهویه‌دار استفاده می‌کند. اما طرح آن متفاوت است و از مواد فولادی کورتن برای پانل نما بهره می‌برد. در تکمیل عملکرد سیستم، حفره‌های ساختمان با هوا، نور و سایه‌ها کنتراست دارند. علاوه بر این، آفتاب‌گیرهای یکپارچه به طور مستقیم به پانل‌های تهویه‌دار متصل می‌شوند.

3. نمونه سیستم های پوشش نما تهویه‌دار: ساختمان SFO Grand Hyatt

نمای SFO Grand Hyatt که تطبیق‌پذیری سیستم Rainscreen را به نمایش می‌گذارد، با ترکیب پانل‌هایی با اندازه‌ها و رنگ‌های گوناگون، در یک دیوار منحنی و محدب مشخص می‌شود. این پانل‌ها که به عنوان نمای جلوی ساختمان عمل می‌کنند، از طریق تکنیک روکش فلزی سه رنگ در سالن‌های شرقی و غربی هتل اعمال شدند.

سیستم های پوشش نما صفحات دیواری (Wall screens): برای استفاده بیرونی و داخلی

سیستم های پوشش نما صفحات دیواری (Wall screens) در کاربردهای گوناگون برای نمای بیرونی ساختمان، پارکینگ گاراژ و نمای سبز و همچنین جداکننده‌های داخلی اتاق، دیوار و سقف مناسب هستند. این پانل‌ها که مستقیما روی لبه دال یا سازه دیگر نصب می‌شوند، می‌توانند بدون نیاز به تکیه‌گاه ثانویه نصب شوند.
درست مانند صفحات تهویه‌دار، این سیستم به طور مجازی از طریق برش لیزری دقیق مدل‌سازی و طراحی می‌شود و الگوها و شکل‌های بی‌نهایتی را ایجاد می‌کند. پس از ساخت، این پانل‌ها را می‌توان در پوشش کینار، پوشش پودری، آلومینیوم آنودایز شده یا فولاد سطح زنگ‌زده نصب کرد.

1. نمونه سیستم های پوشش نما صفحات دیواری: ساختمان Moscone

پروژه مرکز کنوانسیون Moscone، یک پانل پلکانی خود تقویت‌کننده دارد که از یک ساختار تک ردیفی روی سقف آویزان شده است. ضمنا با گیره‌های ساده برای پشتیبانی جانبی به ساختمان وصل می‌شود. نمای ساختمان با تابش نور و سایه در یک پوشش سفیدرنگ از طریق حفره‌های پانل به ایجاد یک توهم سه‌بعدی می‌پردازد.

2. نمونه سیستم های پوشش نما صفحات دیواری: ساختمان 2060 Folsom

نمای ساختمان مسکونی مقرون به صرفه 2060 Folsom برای به حداکثر رساندن تراکم طراحی شده است. سازنده این پروژه، از طرح شبیه به یک پل پیاده‌روی 9 طبقه استفاده کرده است که توسط یک صفحه دیوار سبز محصور می‌شود. این پانل‌های فلزی سوراخ‌دار علاوه بر رنگ‌آمیزی ساختمان، فضاها را تقسیم و در عین حال ارتباط با نمای بیرونی را حفظ می‌کنند.

3. نمونه سیستم های پوشش نما صفحات دیواری: گاراژ ساختمان C36

سفارشی‌سازی سیستم های پوشش نما صفحات دیواری برای پارکینگ چهار طبقه یک ساختمان آپارتمانی بلند، با طراحی حفره‌هایی در دو اندازه مختلف انجام شد. پس از ترکیب این دو شکل، معماران ایجاد یک الگوی بزرگ‌تر را پیشنهاد می‌کنند که یادآور گرافیک‌های دهه 1960 است.
با بزرگ‌تر کردن الگوی موجود، گاراژ پارکینگ مجتمع مسکونی بلندمرتبه C36 از ساختمان تجاری صفحه‌ای کنار آن متمایز می‌شود. طراح با استفاده از 650 پانل که به طور مداوم جریان دارند، راهی خلاقانه برای برآورده کردن استاندارد سازه‌های پارکینگ پیدا می‌کند. مطابق با سیستم پنجره‌های مولیون، پانل‌های فلزی با رنگ فلوروپلیمر رنگ‌آمیزی شده‌اند.

نکات کلیدی سیستم های پوشش نما

• سیستم‌های پوشش نما متریالی هستند که به دیوارهای بیرونی متصل می‌شوند تا یک پوسته بیرونی مقاوم در برابر آب‌وهوا را برای ساختمان ایجاد کنند.
• روکش ممکن است از چوب، سنگ‌تراشی، فیبر سیمان یا فلز ساخته شود. محصولات جدیدتر ممکن است چندین ماده مانند پانل‌های آلومینیومی عایق شده یا تخته‌های کامپوزیت پلی چوبی را ترکیب کنند.
• سیستم‌های روکش فلزی باید ضد آب باشند و از فضای داخلی ساختمان در برابر آب‌وهوا محافظت کنند. آن‌ها همچنین ممکن است عایق حرارتی و صوتی باشند و در برابر آتش‌سوزی مقاومت کنند.
• انتخاب سیستم روکش بر عملکرد محیطی، هزینه، جذابیت، زیبایی‌شناختی و ارزش ملک شما تاثیر می‌گذارد.
• قبل از انتخاب هر متریال پوشش نما باید ارزش‌های عملکردی آن را متناسب با آب‌وهوا و نیاز ساختمان خود شناسایی کرد و همچنین تاثیر محیطی سیستم پوشش نما را در نظر گرفت.

جمع بندی

سیستم های پوشش نما یک لایه محافظ و جذاب برای ساختمان‌ها هستند که نقش مهمی در بهبود عملکرد حرارتی، صوتی و زیبایی ساختمان دارند. این سیستم‌ها شامل موادی مانند کامپوزیت‌های آلومینیومی، فلز، شیشه، سنگ، سرامیک و چوب و غیره هستند. روکش نما علاوه بر افزایش دوام ساختمان، از آن در برابر عوامل محیطی مانند باد، باران، نور خورشید و آلودگی محافظت می‌کند. همچنین امکان تهویه مناسب، کاهش مصرف انرژی و ایجاد جلوه‌های مدرن یا سنتی در طراحی معماری را فراهم می‌سازد. انتخاب سیستم مناسب به شرایط آب‌وهوایی، نوع ساختمان و طراحی معماری بستگی دارد.