ریکاردو بوفیل: فراتر از سایه معمار-ستاره‌ها

سلطه‌ی بی‌رقیب آوازه‌ی معمار-ستاره‌ها باعث شده‌ است كه تمام توجه‌ ما معطوف به آن‌ها شود؛ به‌طوری‌كه از معمارانِ مطرح و مهمی كه برخی‌ از آن‌ها منشأ آثار بیشتری در جهان بوده‌اند، غافل شده‌ایم. برای این‌كه بتوانیم دریافتی واقع‌گرایانه‌تر از جریان معماری معاصر دنیا پیدا كنیم، باید در كنار توجه به زندگی و آثار ستارگان به بررسی تحولات و كارهای دیگر معماران مهم هم بپردازیم. شكی نیست كه یكی از این معماران مهم و اثرگذار ریكاردو بوفیلِ اسپانیایی است. آثار او را در چهار قاره از پنج قاره‌ی زمین می‌توان یافت؛ بااین‌حال برای بسیاری از ما نامِ او و آثارِ او تحت اثر پرتوهای فریبنده‌ی معمار-ستاره‌ها قرار گرفته و محو شده است.

ریكاردو بوفیل با شروع جنگ جهانی دوم و آغاز دیكتاتوری ژنرال فرانكو از مادری ایتالیایی و پدری كاتالان – كه معمار هم بود – در اسپانیا به دنیا آمد و در آن تلاطم عجیب و غریب و پرتناقض در كشور چندرنگِ اسپانیا بزرگ شد. خانواده‌ی بوفیل ضد ژنرال فرانكو بودند؛ به همین خاطر همزمان نگاه‌شان به بیرون دیكتاتوری اسپانیایی هم معطوف بود. ریكاردوی كوچك در فضایی فرانكو‌فیل، در مدرسه‌ی فرانسوی‌های بارسلونا تحصیل كرد و نفس كشید و تصمیم گرفت معمار شود.

پدرم معمار و سازنده بود و من اول از او ساخت‌وساز و معماری یاد گرفتم. ما با هم به سرتاسر اسپانیا و بعد ایتالیا سفر كردیم تا روی معماری بومی مطالعه كنیم. همه‌ی پروژه‌های اولیه‌ام را با پدر به انجام رساندم. من همه‌چیز را از او یاد گرفتم و به كمك او مستقیما درگیر ساخت‌وساز شدم. من با سازندگان زیادی كار كردم. خیلی كارها را هم شخصا با دست‌های خودم اجرا كردم. همزمان تحت تاثیر ایده‌های آرمان‌گرایانه‌ی زیادی قرار گرفتم؛ برای همین بسیاری از آثار اولیه‌ی من بر مرز آرمان و واقعیت قرار گرفته‌اند.

او مدرك معماری‌اش را از بارسلونای اسپانیا و ژنو سوییس گرفت. درواقع می‌توان ادعا كرد كه او در بستری متكثر و چندزبانی شكل گرفت و شاید به همین دلیل است كه وقتی آثارش را از همان اوائل كار حرفه‌ای‌اش در دهه‌ی شصت میلادی تا امروز بررسی می‌كنیم، پر است از تغییر و تحول – از مجتمع‌های مسكونی‌اش در سواحل اسپانیا گرفته تا والدن 7 معروف، تا كارهای‌ پست‌مدرنش در فرانسه، تا هتل دابلیوی بارسلونا كه از آخرین پروژه‌هایش به شمار می‌آیند.