چالشی به نام حضور در هرمز: روایتی از یک شکست و شروعی دوباره

جزیره هرمز به خاطر شرایط اقتصادی نامطلوب و سابقه شکست‌های متوالی در امر بهبود شرایط زیست محیطی معروف می باشد. از مدت‌ها قبل “خاک سرخ هرمز” موضوع تنش و اعتراض مردم بومی این جزیره بوده و اعتراض آنها را تحت عنوان غارت منابع طبیعی هرمز به صورت گسترده به نمایش گذاشته است. در سال 2014 یک کارفرما وارد جزیره شد و خیلی زود با پایانی غم‌انگیز جزیره را ترک کرد. مردم هرمز در اقدامی عجیب بخش‌هایی از پروژه این کارفرما را به نشانه اعتراض تخریب کردند. پس از این اتفاق کارفرمای مذکور تصمیم گرفت دوباره به جزیره بازگردد و این بار حضوری حساب شده‌تر داشته باشد.

با آرل در ادامه همراه باشید…

مشخصات پروژه حضور در هرمز

نام پروژه: حضور در هرمز

معمار: گروه معماری ZAV

موقعیت پروژه: جزیره هرمز، ایران

معماران مسئول: محمدرضا قدوسی، گلناز بَحرمانی، فاطمه رضایی فخر آستانه

متراژ پروژه: 300 متر مربع

سال اجرا: 2017

فرایند طراحی و ساخت: معماری مشارکتی در هرمز

امروز با آرل به بنایی در هرمز می‌رویم، جزیره‌ای که به خاطر شرایط اقتصادی نامطلوب، سابقه شکست‌های متوالی در امر بهبود شرایط زیست محیطی معروف می‌باشد. از مدت‌ها قبل “خاک سرخ هرمز” موضوع تنش و اعتراض مردم بومی این جزیره بوده و اعتراض آنها را تحت عنوان غارت منابع طبیعی هرمز به صورت گسترده به نمایش گذاشته است. در سال 2014 یک کارفرما وارد جزیره شد و خیلی زود با پایانی غم‌انگیز جزیره را ترک کرد. مردم هرمز در اقدامی عجیب بخش‌هایی از پروژه این کارفرما را به نشانه اعتراض تخریب کردند. پس از این اتفاق کارفرمای مذکور تصمیم گرفت دوباره به جزیره بازگردد و این بار حضوری حساب شده‌تر داشته باشد.

طراحی فضای عمومی برای هرمز

با توجه به محدودیت منابع، کارفرما کار خود را از یک فرایند مشارکتی آغاز کرد. سپس کارگاه و اتاق فکرهای چند مرحله‌ای برگزار شد و “موضوع حضور در هرمز” به عنوان چشم‌اندازی از استراتژی‌ها و تاکتیک‌های توسعه یک برنامه جامع به نام مداخله شروع به کار کردند. اولین برنامه‌ای که قرار بود شروع به کار کند موضوعاتی مانند: زیست محیطی، خودکفایی و ویژگی‌های اجرایی ساده بود که بر اساس زیرساخت‌های گردشگری انتخاب شده‌اند. تعبیه یک مرکز اجتماعی، مرکز اجتماعات گردشگری، ایستگاه مسافربری، مجموعه‌ای از ایستگاه‌های اجاره دوچرخه، کافه و رستوران، مرکز مدیریت بازیافت زباله، مراکز تفریحی و گردشگری، و چندین فضای عمومی شهری جزء برنامه‌هایی هستند که برای هرمز در نظر گرفته شده است. اولین گام تعبیه یک مرکز اجتماعی موقت برای اهالی و مشارکت‌کنندگان برنامه‌های فوق در هرمزگان بود.

طراحی فضای عمومی برای هرمز

سپس یک سری مطالعات بر روی مورفولوژی و تشکیل عناصر هرمز انجام گرفت. پس از بررسی مطالعات موردی محلی و بین‌المللی، تیم طراحی به این نتیجه رسید که از سیستم خاک کوبیده شده، برنامه‌های نادر خلیلی و راه‌حل‌های معاصر بیشتر در شهر هرمز مورد استفاده قرار گیرد.

طراحی فضای عمومی برای هرمز

رونگ: مرکز فرهنگی و نماد همبستگی

پس از مدتی یک مرکز فرهنگی کوچک با کاربری‌های: اطلاعات توریستی، کافه و مرکز مدیریت رویدادها ساخته شد. “رونگ” (Rong) نامی بود که برای این مجموعه برگزیدند. رونگ یک فضای شهری است که مردم بر روی آن راه می‌روند. این سازه به لحاظ ژئومورفولوژی و طرحی نمادین، هماهنگی کاملی با جزیره دارد. فرم و شکل این بنای کوچک غرور را برای اهالی هرمزگان به ارمغان آورده است. در پیاده‌سازی طرح فوق از تکنولوژی تصفیه شن و ماسه به همراه ساختار پولادی تحت پوشش سیمان بهره برده‌اند. بنای “رونگ” با واقعیت زندگی مردم هرمز همذات‌پنداری کرده و مشارکت آنها را پذیرفته است. بنایی پایدار و قابل بازیافت که بسیار راحت و در مدت زمان کوتاهی ساخته شده، و می‌توان به صورت مکرر چنین بنایی اجرا نمود.

طراحی فضای عمومی برای هرمز