مسجد الغدیر میرداماد یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های این جریان است که با طرحی از جهانگیر مظلوم یزدی بین سال‌های ۱۳۵۵ و ۱۳۵۶، با تلفیق اسلوب‌های معماری اسلامی و تکنولوژی مدرن در شمال تهران ساخته شد.

مسجد از دیرباز به عنوان یکی از عناصر اساسی در جوامع اسلامی مطرح بوده و کارکرد اصلی آن فراهم آوردن بستری مناسب برای اقامه نماز جماعت است. در کنار این وظیفه اصلی، عملکردهای دیگری همچون برگزاری سخنرانی‌ها، مراسم مذهبی و فعالیت‌های فرهنگی نیز در این مکان‌ها انجام می‌شود. از دهه ۱۳۵۰ به بعد، جریانی تاریخ‌گرا در معماری ایران شکل گرفت که در آن، معماران کوشیدند آثاری در پیوند با معماری گذشته ایران خلق کنند.

تلفن تماس : 02122221060 – 02122272500

آدرس مسجد : تهران، بلوار میرداماد بین میدان مادر تا مدرس – مسجد در نقشه

معماری و طراحی مسجد الغدیر

بنای مسجد الغدیر با نمایی پوشیده از آجر و تزئیناتی از کاشی فیروزه، جلوه‌ای خاص در میان ساختمان‌های اطراف خود دارد. حجم اصلی مسجد، یک منشور ۱۲ وجهی به ارتفاع ۲۰ متر است که با کمترین عقب‌نشینی از خیابان اصلی قرار گرفته و کاملاً متمایز دیده می‌شود؛ این در حالی است که نمای شمالی ساختمان با سه طبقه، تا حد امکان شبیه به ساختمان‌های مجاور طراحی شده است.

این مسجد دارای سه ورودی است که دو ورودی آن از خیابان اصلی جنوبی و ورودی سوم از خیابان ۱۰ متری شمالی در نظر گرفته شده است. کیفیت فضایی گنبدخانه این مسجد با گنبدخانه‌های مساجد سنتی متفاوت بوده و بیشتر یادآور فضاهای آرامگاهی در معماری سنتی ایران است.

فضاهای داخلی و تزئینات

زمین مسجد الغدیر با مساحت ۸۰۰ متر مربع، میزبان زیربنایی حدود ۳۰۰۰ متر مربع است که نشان از بهره‌وری بالای معمار از فضای موجود دارد. در شبستان اصلی مسجد، نام تمام انبیاء با کاشی‌های کوچک نصب شده و در شبستانی که نماز در آن اقامه می‌شود، نام ۱۲ امام به چشم می‌خورد. محراب مسجد نیز به عنوان یکی از اصلی‌ترین بخش‌ها، با ارتفاع ۱۴ متر و نوشته‌هایی که با آب طلا رسم شده‌اند، خودنمایی می‌کند.

فضاهای مختلف مسجد شامل سالن اجتماعات، وضوخانه و بخش‌های خدماتی در زیرزمین، فضاهای اداری، کتابخانه و بالکن‌های مشرف به گنبدخانه در طبقات اول و دوم است. فضاهای اصلی در تراز همکف نیز عبارتند از گنبدخانه، شبستان و حیاط سرپوشیده.

ساختار و مهندسی بنا

یکی از نکات جالب توجه در ساختار مسجد الغدیر، نحوه طراحی ستون‌های آن است. شبستان‌ها توسط ستون‌هایی از هم جدا شده‌اند، اما ریشه این ستون‌ها در سالن آمفی‌تئاتر دیده نمی‌شود. وزن سازه از طریق پوترها به ستون‌های دیگر منتقل می‌گردد و بر اساس محاسبات انجام شده، ستون‌های اصلی توانایی تحمل وزنی حدود ۹۰ تن را دارند.

توصیف کالبدی مسجد الغدیر

طرح کلی بنا از ترکیب دو حجم مکعب مستطیل با ارتفاع متغیر و یک منشور با پلان چندضلعی منتظم تشکیل شده است. حجم منشوری در ترازهای ارتفاعی مختلف، پلان‌های متفاوتی مانند هشت‌ضلعی، دوازده‌ضلعی و بیست‌وچهارضلعی دارد.

بیش از آنکه بتوان این بنا را به سبک خاصی متعلق دانست، باید آن را تلاشی نوآورانه از سوی طراح برای خلق فضایی جدید در کاربری مذهبی دانست؛ نوآوری‌هایی که در تداوم و ارتباط با معماری سنتی ایران قرار دارند. خلوص احجام، استفاده از مصالح آجری و کاشی‌کاری در نما و بیان جدیدی از مفاهیم معماری گذشته، همگی بیانگر تأثیر گرایش‌های پست‌مدرنیسم در معماری هستند.

گفتنی است که هر چهار سال یک‌بار، یونسکو اماکن مذهبی را از نظر معماری و ساختار بررسی می‌کند و مسجد الغدیر با شرکت در این رقابت، موفق به کسب جایزه شده است.

مسجد الغدیر دارای متولی بوده و به صورت شخصی زیر نظر سازمان اوقاف کشور مدیریت می‌شود. هزینه‌های جاری آن نیز از طریق برگزاری مراسم‌ها و کمک‌های مردمی تأمین می‌گردد.